Khi trái phát triển không đều, phản ứng thường gặp là tăng thêm phân bón. Tuy nhiên, trái méo hoặc lớn không đều đôi khi không phải vì cây thiếu tổng lượng phân, mà vì tỷ lệ các chất dinh dưỡng không phù hợp với giai đoạn phát triển của trái.
Đặc biệt, nhu cầu dinh dưỡng khi trái đang phân chia và tăng kích thước khác với khi trái đã đạt kích thước tương đối hoàn chỉnh và chuyển sang tích lũy chất khô.
Nuôi trái cần cân đối chứ không phải chỉ tăng Kali
Kali rất quan trọng đối với cây mang trái, tham gia điều hòa nước, hoạt hóa enzyme và vận chuyển các sản phẩm quang hợp.
Nhưng điều đó không có nghĩa là trái vừa đậu đã phải sử dụng dinh dưỡng Kali thật cao.
Ở giai đoạn trái đang hình thành và tăng mạnh kích thước, cây vẫn cần đầy đủ:
đạm + lân + kali + trung lượng + vi lượng.
Đạm vẫn cần thiết cho quá trình hình thành protein, enzyme và phát triển mô mới.
Nếu giảm đạm quá sớm trong khi đẩy Kali lên quá cao, cân bằng dinh dưỡng có thể không còn phù hợp với tốc độ sinh trưởng của trái.
Khi nào mới nên tăng tỷ lệ Kali?
Cần phân biệt hai mục tiêu:
Giai đoạn 1: hình thành và tăng kích thước trái.
Mục tiêu là duy trì phân chia tế bào, tăng trưởng mô và giúp trái đạt được bộ khung kích thước tốt.
Dinh dưỡng nên tương đối cân đối.
Giai đoạn 2: trái đã đạt phần lớn kích thước và chuyển sang tích lũy chất khô.
Lúc này vai trò của Kali trở nên nổi bật hơn trong vận chuyển carbohydrate và quá trình hoàn thiện chất lượng trái.
Như vậy: Không có một công thức NPK cố định phù hợp từ lúc đậu trái đến thu hoạch. Tỷ lệ dinh dưỡng phải thay đổi theo mục tiêu sinh lý của từng giai đoạn.
Canxi nhiều có phải lúc nào cũng tốt?
Canxi rất quan trọng đối với cấu trúc màng và thành tế bào. Nhưng nguyên tắc dinh dưỡng cây trồng vẫn là đủ và cân đối. Bổ sung quá mức một ion dinh dưỡng có thể làm thay đổi cân bằng ion trong vùng rễ và ảnh hưởng khả năng hấp thu một số nguyên tố khác.
Do đó, không nên tư duy: trái cần Canxi → càng nhiều Canxi càng tốt. Tương tự với Kali, Magie hay các nguyên tố khác.
Vì sao trung và vi lượng vẫn quan trọng khi nuôi trái?
Trái cần carbohydrate để tăng trưởng. Carbohydrate lại chủ yếu được tạo ra từ quá trình quang hợp của lá. Muốn bộ máy quang hợp hoạt động tốt, cây cần nhiều nguyên tố tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào cấu trúc diệp lục, hoạt động enzyme và chuỗi phản ứng quang hợp.
Trong đó đáng chú ý có:
- Magie.
- Sắt.
- Mangan.
- Kẽm.
- Đồng.
- Bo và các nguyên tố thiết yếu khác.
Vì vậy, nuôi trái không thể chỉ nhìn vào ba con số NPK.
Tại sao cùng một cây nhưng trái vẫn lớn không đều?
Dinh dưỡng và carbohydrate không được phân phối hoàn toàn giống nhau tới mọi trái.
Trái trên cành khỏe, vị trí nhận ánh sáng thuận lợi và có bộ lá tốt thường có lợi thế hơn trái trên:
- Cành nhỏ.
- Cành bị sâu bệnh.
- Cành bị che khuất.
- Cành mang quá nhiều trái.
Khi tổng nguồn cung không đủ, sự cạnh tranh càng rõ. Một số trái trở thành nơi nhận dinh dưỡng mạnh hơn, trong khi những trái yếu phát triển chậm lại. Do đó, cân đối số trái trên từng cành cũng là một phần của quản lý dinh dưỡng.
Bộ rễ quyết định hiệu quả của phân bón
Một công thức phân tốt vẫn có thể cho hiệu quả thấp nếu rễ không hoạt động tốt. Rễ bị úng, thiếu oxy, tổn thương hoặc ít rễ tơ sẽ làm khả năng hấp thu giảm. Vì vậy, khi thấy trái phát triển chậm không nên lập tức kết luận: “Thiếu phân.”
Cần kiểm tra:
Có phân trong đất không? → Rễ có khỏe không? → Rễ có hấp thu được không? → Lá có quang hợp tốt không? → Cây đang mang bao nhiêu trái?
Đó mới là cách nhìn đầy đủ về dinh dưỡng nuôi trái.
Kết luận
Mất cân đối dinh dưỡng có thể góp phần làm trái phát triển không đồng đều. Tuy nhiên, giải pháp không phải tăng thật nhiều một nguyên tố nào đó. Nguyên tắc quan trọng là dinh dưỡng phải thay đổi theo giai đoạn phát triển của trái: giai đoạn tăng kích thước cần duy trì sinh trưởng cân đối; khi trái đã đạt kích thước tốt mới chuyển mạnh hơn sang mục tiêu tích lũy chất khô và hoàn thiện chất lượng.