Xoài hái xuống vài ngày là chín mềm, để thêm ít hôm là nhũn, thối. Một cách được nhiều viện, trường đại học thử là phun canxi clorua (CaCl2) trước thu hoạch. Canxi gắn vào vách tế bào, làm vách chắc hơn, nhờ vậy trái cứng lâu, chín chậm. Bài này gom các nghiên cứu đã công bố để bà con biết pha bao nhiêu, phun mấy lần, lúc nào.

Nói trước: các nghiên cứu làm trên nhiều giống, nhiều nước, cho nồng độ rất chênh nhau. Chưa có con số "chuẩn" cho mọi vườn, nên dưới đây nêu khoảng và khuyên bắt đầu từ mức thấp.

Các nghiên cứu nói gì?

Xoài Cát Hòa Lộc (đồng bằng sông Cửu Long)

Nhóm Lê Văn Hòa, Nguyễn Bảo Vệ và cộng sự (Hội nghị Làm vườn Quốc tế lần thứ 27, 2006) thử trên xoài Cát Hòa Lộc các mùa 2000 đến 2002. Phun CaCl2 2.000 ppm (0,2%) lên lá khoảng 2 tháng trước thu hoạch giúp trái cứng hơn, chín chậm hơn, vì canxi ức chế các men làm mềm vách tế bào.

Xoài Amrapali (Ấn Độ)

Đại học Nông nghiệp Navsari (đăng năm 2020) phun CaCl2 1% và 1,5%, một lần, 15 ngày trước thu hoạch, phun buổi sáng. So với cây không phun:

  • Độ cứng trái tăng từ 1,52 lên 2,30 kg/cm² (1%) và 2,69 kg/cm² (1,5%).

  • Tỉ lệ trái hư ở nhiệt độ phòng giảm từ 37,7% xuống khoảng 27%.

  • Thời gian để được tăng từ 4,9 lên 5,6 đến 5,8 ngày.

Xoài Tommy Atkins (Brazil)

Hojo và cộng sự (Revista Brasileira de Fruticultura, 2009) thử 2%; 3,5%; 5% và 6,5%, phun 3 lần vào ngày 35, 65 và 95 sau ra hoa. Ở mức trên 3,5%, trái giữ lạnh 10°C hao hụt ít hơn và để lâu hơn sau 28 ngày, nhưng không giảm bệnh nhũn thịt bên trong trái.

Xoài Van Dyke (Kenya)

Đại học Nairobi (tạp chí AJFAND, 2021) phun 0,5%; 1% và 1,5% lên trái lúc trái già (khoảng 120 ngày sau hoa nở rộ) hoặc trễ thêm 15 ngày. Nồng độ càng cao vỏ càng cứng; phun lúc trái già tốt hơn phun trễ 15 ngày. Nhưng các tác giả ghi nhận mức 1,5% làm trái kém ngon và nhăn vỏ, nên khuyên dùng vừa phải.

Công thức phun tham khảo

Các nghiên cứu trên phần lớn dùng 0,2% đến 1,5% (một nghiên cứu ở Brazil lên tới 6,5%). Cách pha:

  • 0,2%: 200 g CaCl2 cho 100 lít nước (tương đương 32 g cho bình 16 lít).

  • 0,5%: 500 g cho 100 lít nước (80 g cho bình 16 lít).

  • 1%: 1 kg cho 100 lít nước (160 g cho bình 16 lít).

  • 1,5%: 1,5 kg cho 100 lít nước (240 g cho bình 16 lít).

Lượng trên tính theo canxi clorua khan. Nếu dùng loại ngậm nước (CaCl2.2H2O) thì cần nhiều hơn chừng 30% để có cùng lượng canxi clorua.

Số lần và thời điểm

  • Các nghiên cứu phun từ 1 đến 3 lần, trong khoảng từ 2 tháng đến 2 tuần trước thu hoạch.

  • Gợi ý: thử 0,2% đến 0,5% trước, 1 đến 2 lần từ lúc trái đang lớn tới lúc trái già. Lá, vỏ trái không cháy thì lần sau mới nâng dần lên 1%.

  • Phun ướt đều cả trái lẫn lá; canxi đi từ lá sang trái rất kém, phần bám trực tiếp lên trái mới có ích nhiều.

Lưu ý khi pha

  • Thứ tự pha: cho khoảng 2/3 lượng nước vào bình, rắc từ từ CaCl2 vào, vừa rắc vừa khuấy (chất này tan nhanh và tỏa nóng), để nguội rồi thêm nước cho đủ.

  • Không trộn với phân có sunfat hoặc phosphat (MKP, MAP, DAP, magie sunfat, kali sunfat...). Canxi gặp các gốc này kết tủa thành cặn, mất tác dụng và nghẹt béc. Cần phun các loại đó thì phun riêng, cách vài ngày.

  • Thử trên vài cây trước, theo dõi 3 đến 5 ngày xem lá non, vỏ trái có cháy hay chấm lạ không rồi mới phun cả vườn.

Những điều cần tránh

  • Cháy lá khi trời nóng: khuyến nông Virginia Tech (Mỹ) dặn không phun canxi clorua khi trời trên khoảng 24°C hoặc khi lá lâu khô, vì dễ hại lá. Nước mình thường nóng hơn mức đó, nên càng phải dùng nồng độ thấp, tránh nắng trưa, chọn lúc mát mà lá vẫn kịp khô.

  • Không phun lúc hoa đang nở: muối bám lên hoa dễ làm khô, hỏng hoa. Chỉ phun khi trái đã đậu.

  • Đừng ham nồng độ cao: ở Kenya mức 1,5% đã làm giảm vị ngon; ở Brazil nồng độ cao cũng không trị được nhũn thịt bên trong.

  • Lần phun cuối không nên quá sát ngày hái: muối canxi sót trên vỏ có thể làm trái có vị đắng mặn. Nên rửa trái sau khi hái.

Muốn trái để lâu còn phải hái đúng độ già, nhẹ tay, làm mát nhanh. Ở khâu sau thu hoạch, bà con có thể tìm hiểu thêm chất 1-MCP, nhớ hỏi kỹ cách dùng.

Tóm lại

Phun canxi clorua trước thu hoạch giúp xoài cứng hơn, chín chậm và ít hư khi bảo quản. Nồng độ đã thử từ 0,2% đến 1,5%, phun 1 đến 3 lần trong khoảng 2 tháng đến 2 tuần trước khi hái. Bắt đầu ở mức thấp, phun lúc mát, không phun lúc hoa nở, không trộn với phân sunfat, phosphat và thử trên vài cây trước.

Bà con cần tư vấn thêm về cách bổ sung canxi cho xoài, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Lê Văn Hòa, Nguyễn Bảo Vệ và cộng sự – Effect of calcium chloride as pre-harvest sprays on the storage performance and post-harvest quality of Cat Hoa Loc mango (IHC 2006); T. Patel và cộng sự, Đại học Nông nghiệp Navsari – Effect of pre-harvest treatments of paclobutrazol and calcium chloride on physical quality traits of mango cv. Amrapali (Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry, 2020); R. H. Hojo và cộng sự – Quality of Tommy Atkins mangoes with calcium chloride spray in the pre-harvest period (Revista Brasileira de Fruticultura, 2009); N. M. Bitange và cộng sự, Đại học Nairobi – Effects of mode and timing of calcium chloride application on tissue calcium concentration and acceptability of mango fruits (AJFAND, 2021); Virginia Tech – Early season applications to improve fruit size and control bitter pit in apple (2022).

Ảnh minh họa: Muralikrishna m, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).