Philippines, Nhật Bản dự báo vụ lúa 2026 giảm: nguồn cung ra sao

Mấy bài trước chúng ta đã nói về giá gạo xuất khẩu và El Niño. Bài này nhìn sang phía bên kia: ruộng lúa ở chính các nước mua gạo năm nay ra sao. Trong tháng 10/2026, cơ quan nông nghiệp Mỹ, Philippines và Nhật Bản đều công bố số liệu cho thấy vụ lúa năm nay ở Philippines và Nhật thấp hơn năm ngoái, nhưng mức độ và lý do khác nhau khá xa.

Philippines: hạn đầu mùa mưa kéo sản lượng đi xuống

Theo báo cáo World Agricultural Production tháng 10/2026 của Cơ quan Nông nghiệp Nước ngoài thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA FAS):

• Sản lượng gạo Philippines niên vụ 2026/27 (tháng 7/2026 – tháng 6/2027) dự báo 12,1 triệu tấn gạo xay, giảm 2% so với dự báo tháng trước và so với năm ngoái. Diện tích thu hoạch khoảng 4,6 triệu ha, giảm 3% so với năm trước.

• Nguyên nhân chính là thiếu nước: đầu mùa mưa, lượng mưa dưới trung bình ở các vùng lúa lớn như Tây Visayas, Ilocos, thung lũng Cagayan và Trung Luzon; nhiều nơi phải lùi lịch xuống giống tới 2 tuần, có nơi mực nước ngầm hạ đến mức máy bơm giếng không hút được.

• Số liệu sơ bộ của Cơ quan Thống kê Philippines (PSA) mà USDA dẫn lại cho thấy lúa quý III giảm 15%, diện tích thu hoạch giảm 16% so với cùng kỳ. Vụ quý IV đang thu hoạch tới tháng 12, chiếm khoảng 36% sản lượng cả năm.

Thông cáo ngày 4/10/2026 của Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) cho biết thời tiết bất lợi, trong đó có El Niño, có thể làm hụt khoảng 700.000 tấn lúa của vụ chính nửa cuối năm, và El Niño có thể kéo dài tới nửa đầu năm 2027. DA đã làm mưa nhân tạo ở vùng hạn, được cấp thêm 6,2 tỷ peso hỗ trợ nhiên liệu cho nông dân, ngư dân, và mua trước gạo, phân bón, vật tư. Tin vui là mưa gió mùa gần đây đã làm đầy lại các hồ chứa lớn.

Nhật Bản: giảm nhẹ chưa tới 1%

Ngày 13/10/2026, Bộ Nông Lâm Thủy sản Nhật Bản (MAFF) công bố dự báo vụ lúa 2026 theo tình hình đến 25/9:

• Sản lượng lúa gạo ăn (tính theo gạo lứt, sàng 1,70 mm) khoảng 7,406 triệu tấn, thấp hơn khoảng 62.000 tấn – chưa tới 1% – so với 7,468 triệu tấn năm 2025. Tính theo cỡ sàng 1,80–1,90 mm nông dân Nhật thực dùng thì khoảng 7,105 triệu tấn.

• Diện tích lúa gạo ăn giảm nhẹ, khoảng 7.000 ha, còn khoảng 1,36 triệu ha.

USDA trong báo cáo tháng 10 còn nâng ước tính tồn kho gạo của Nhật theo số liệu của chính phủ nước này. Nói gọn: Nhật giảm chút ít nhưng kho gạo không thiếu, khó coi đây là tín hiệu Nhật cần mua thêm nhiều gạo.

Nguồn cung gạo trong vùng ra sao

• USDA FAS giữ dự báo Philippines nhập khoảng 5,5 triệu tấn gạo năm 2026 và 5,6 triệu tấn năm 2027; theo Cục Nghiên cứu Kinh tế USDA (ERS, 14/10/2026), tiêu dùng gạo của Philippines vẫn ở mức kỷ lục, khoảng 17,8 triệu tấn.

• Nhưng trước mắt Philippines mua chậm: USDA ghi nhận giá chào gạo Việt Nam 5% tấm đầu tháng 10 giảm 8 USD, còn khoảng 415 USD/tấn, chủ yếu vì nhu cầu từ Philippines – thị trường mua gạo Việt lớn nhất – yếu đi.

Bà con mình nên để ý gì

• Lúa Philippines hụt thì về lý họ có thể cần mua thêm, nhưng mua bao nhiêu, lúc nào còn tùy chính sách nhập khẩu của họ và giá các nước bán khác. Chưa nên giữ lúa chờ giá chỉ vì tin này.

• Cơ quan Khí quyển và Đại dương Mỹ (NOAA) ngày 8/10/2026 nhận định El Niño nhiều khả năng ở mức mạnh đến rất mạnh tới khoảng tháng 1–3/2027. Bà con nên tính trước nguồn nước, lịch xuống giống cho vụ tới.

• Khi vật tư đắt, bón đúng và cân đối theo nhu cầu cây giúp tránh lãng phí hơn là cắt bớt tùy tiện.

Lưu ý

Các con số trên là dự báo, còn có thể thay đổi. USDA tính sản lượng Philippines theo gạo xay, PSA tính theo lúa, Nhật tính theo gạo lứt, nên không so sánh trực tiếp được.

Tóm lại

Philippines dự báo vụ lúa giảm khoảng 2% (USDA), vụ chính có thể hụt khoảng 700.000 tấn lúa (DA) vì hạn và El Niño. Nhật chỉ giảm chưa tới 1% và kho gạo không thiếu. Philippines vẫn cần nhập nhiều gạo nhưng trước mắt mua chậm, nên bà con cứ bình tĩnh theo dõi.

Bà con cần tư vấn chăm sóc lúa mùa khô sắp tới, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: USDA FAS – World Agricultural Production và Grain: World Markets and Trade (tháng 10/2026); USDA ERS – Rice Outlook: October 2026 (14/10/2026); Bộ Nông nghiệp Philippines – “DA braces for intensified El Niño” (4/10/2026); Bộ Nông Lâm Thủy sản Nhật Bản – Dự báo diện tích và sản lượng lúa nước năm 2026 tính đến 25/9 (13/10/2026); NOAA Climate Prediction Center – ENSO Diagnostic Discussion (8/10/2026).