Bà con có để ý không: lá già ở gốc cây bỗng vàng úa, mà gân lá vẫn xanh rờn, trông như bộ xương cá? Rất có thể cây đang thiếu magie (Mg). Bài này kể lại, bằng lời dễ hiểu, những gì các trường đại học nước ngoài đã ghi nhận về magie: dấu hiệu thiếu, vì sao đất đủ mà cây vẫn thiếu, và cách bổ sung cho đúng.

Magie làm gì trong cây?

Magie là nguyên tố nằm ngay giữa phân tử diệp lục, tức chất làm cho lá có màu xanh và giúp cây hút ánh nắng để làm ra đường, ra bột. Thiếu magie thì diệp lục kém, lá nhạt dần, quang hợp yếu, cây ốm đi.

Có một điểm hay: magie là chất cây chuyển được từ lá già sang lá non. Cho nên khi thiếu, cây tự rút magie từ lá già đem nuôi ngọn non. Vì vậy triệu chứng bao giờ cũng xuất hiện ở lá già, lá dưới thấp trước.

Nhận biết cây thiếu magie

Các tài liệu khuyến nông của đại học Mỹ mô tả khá giống nhau:

  • Vàng giữa các gân lá (người ta gọi là vàng gân xanh), xuất hiện trên lá già, lá phía dưới. Gân lá vẫn giữ màu xanh.

  • Khi thiếu nặng, phần vàng có thể chuyển nâu, khô chết thành từng đốm; trên cà chua có khi ngả tím. Lá có thể rụng sớm.

  • Hay lộ ra giữa vụ, lúc cây đang mang nhiều trái, vì trái 'hút' magie rất mạnh. Trái không bị hư trực tiếp, nhưng cây suy thì năng suất giảm.

Bà con đừng nhầm với thiếu sắt. Các tài liệu đều lưu ý: thiếu magie lộ ở lá già (phía dưới), còn thiếu sắt lộ ở lá non (phía trên ngọn). Muốn chắc ăn nhất, nên phân tích đất và lá.

Vì sao đất có magie mà cây vẫn thiếu?

  • Dư kali, dư canxi. Các chất này 'tranh nhau' cửa vào của rễ. Bà con bón kali liên tục cho đậu trái, nuôi trái mà không nghĩ tới magie thì rễ hút kali ào ào, magie bị lấn. Tài liệu của các đại học Kentucky, Washington, Bang South Dakota đều nêu cơ chế này: kali thừa có thể gây thiếu magie.

  • Đất cát, đất rửa trôi. Magie hòa tan dễ trôi theo nước mưa, nước tưới; đất cát, đất nhẹ, vùng mưa nhiều thường thiếu trước.

  • Đất chua, úng nước, đất lạnh làm rễ hút magie kém.

  • Trời lạnh. Tài liệu của Đại học Bang Utah ghi rằng rễ hút magie giảm khi đêm xuống dưới khoảng 18 độ C hoặc ngày dưới khoảng 24 độ C.

Các nguồn magie thường dùng

Theo các tài liệu khuyến nông Mỹ, có mấy cách bổ sung magie phổ biến:

  • Vôi dolomit (chứa khoảng 8–10% Mg theo Đại học Minnesota) là cách rẻ nhất khi đất vừa chua vừa thiếu magie, vì vừa nâng pH vừa cho magie.

  • Magie sunfat (muối Epsom, MgSO4.7H2O): tan nhanh, cung cấp cả magie lẫn lưu huỳnh. Đại học Wisconsin ghi rằng khi thiếu magie do bón thừa kali thì đây là nguồn tốt nhất. Có thể dùng Magie Sulfate để pha tưới hay phun.

  • Magie chelate (như Magie Chelate Mg-EDTA): dạng được bọc, tan hoàn toàn trong nước, tiện cho phun lá và tưới nhỏ giọt.

Bón gốc hay phun lá?

Chỗ này các tài liệu không hoàn toàn thống nhất, nên bà con cần biết cả hai phía:

  • Tài liệu của Đại học Bang Utah khuyên phun lá dung dịch magie sunfat nồng độ khoảng 2% (tức 20 gam pha cho 1 lít nước) để cây phục hồi nhanh.

  • Tài liệu của Đại học Kentucky (về cây họ bầu bí) lại cho rằng phun lá thường không đủ để chữa thiếu nặng, nên ưu tiên bón vào đất hoặc cho qua nước tưới.

  • Tài liệu của Đại học Bang South Dakota hướng dẫn qua hệ thống tưới nhỏ giọt khoảng 60 ppm, hoặc tưới đẫm gốc với 1–2 pound muối Epsom cho 100 gallon nước (tính ra khoảng 1,2–2,4 gam cho mỗi lít), hoặc rắc quanh gốc khoảng một muỗng canh cho mỗi cây.

Cách hiểu dễ nhất: phun lá để 'cứu nhanh' khi mới thấy lá vàng, còn bón gốc hoặc tưới là chữa cái gốc của vấn đề. Đây là số liệu cho rau trong nhà lưới ở nước ngoài; bà con nên thử trên vài cây trước và pha theo hướng dẫn trên bao bì sản phẩm đang dùng.

Lưu ý khi bổ sung magie

  • Chỉ bón khi đã thấy dấu hiệu hoặc có kết quả phân tích. Tài liệu South Dakota dặn rõ: không bón muối Epsom khi cây không có triệu chứng. Bón dư magie lại có thể kéo theo thiếu canxi.

  • Đất rửa trôi nặng thì magie tan nhanh dễ bị trôi theo nước. Đại học Bang Washington cảnh báo bón muối Epsom trong điều kiện rửa trôi mạnh vừa không giúp được cây vừa làm ô nhiễm nguồn nước.

  • Muối Epsom không chỉnh được độ pH đất như nhiều người đồn; Đại học Bang North Carolina nói rõ điều này. Muốn nâng pH và bù magie cùng lúc thì dùng vôi dolomit.

  • Nếu thiếu magie do thừa kali thì phải giảm bớt kali, cân đối lại công thức phân, chứ chỉ bổ sung magie thôi chưa giải quyết tận gốc.

Tóm lại

Thiếu magie thường lộ ra bằng lá già vàng giữa gân, hay gặp khi cây nuôi trái nặng, đất cát, đất chua, trời lạnh hoặc khi bón nhiều kali. Muốn xử lý, trước hết nhìn đúng triệu chứng (lá già hay lá non), kiểm tra đất, cân đối kali – canxi – magie, rồi bổ sung magie sunfat hoặc magie chelate bằng cách bón gốc, tưới hoặc phun lá tùy mức độ.

Bà con cần tư vấn cách bổ sung magie cho đúng loại cây của nhà mình, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Đại học Bang South Dakota (SDSU Extension) - Monitoring and Correcting Magnesium Deficiency in High Tunnels; Đại học Bang Utah (USU Extension) - Nutrient Deficiencies; Đại học Kentucky - Magnesium Deficiency of Solanaceous / Cucurbit Crops; Đại học Wisconsin - Magnesium (A2524); Đại học Minnesota và Đại học Bang Washington - tài liệu về magie và muối Epsom; Đại học Bang North Carolina (NC State Extension) - How to Use Epsom Salts.

Ảnh minh họa: Chandrajit Karmakar, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).