Mua phân về dùng chưa hết, nhiều nhà để luôn ở góc bếp, gầm cầu thang hay ngoài hiên. Qua một mùa mưa, bao phân vón cứng như đá, chảy nước nhớt nhớt; chai vi lượng phơi nắng thì đổi màu, lắng cặn. Tệ hơn, có nhà để phân nitrat sát can xăng, đống rơm – rất nguy hiểm khi có lửa. Cất phân đúng cách không tốn bao nhiêu công, mà giữ được tiền bạc lẫn an toàn cho cả nhà.
Vì sao phân hút ẩm, vón cục?
Phần lớn phân hóa học là muối dễ tan, nên chúng hút hơi nước trong không khí. Mỗi loại phân có một “ngưỡng độ ẩm”: không khí ẩm hơn ngưỡng đó là phân hút nước rất nhanh. Đáng chú ý là trời càng nóng thì ngưỡng này càng thấp, nên khí hậu nóng ẩm như nước mình càng dễ hỏng phân.
Hơi nước làm tan lớp ngoài của hạt phân, khi khô lại thì kết tinh, dán các hạt dính vào nhau thành tảng. Bao bị đè nặng ở dưới đáy chồng cũng dễ vón hơn. Những loại hay vón nhất là phân có gốc nitrat, urê, NPK và kali clorua.
Phân vón cục thường vẫn còn dinh dưỡng, nhưng khó rải đều, khó tan khi pha. Còn phân đã chảy nước thì nước rỉ ra mang theo một phần dinh dưỡng.
Chọn chỗ cất phân
Kín mưa, khô ráo, có mái che, không bị nắng rọi thẳng vào bao.
Thông thoáng để không bị hầm nóng; nhiệt độ trong kho càng ổn định càng tốt.
Cao ráo, không ngập khi mưa lớn, và cách xa giếng nước, ao, mương để phân rò rỉ không chảy xuống nguồn nước.
Tách khỏi chỗ ở, bếp nấu, có cửa khóa để trẻ con không vào được.
Xếp bao phân cho đúng
Kê bao lên pallet, ván gỗ hoặc gạch, không đặt thẳng xuống nền đất hay nền xi măng vì hơi ẩm bốc lên từ dưới.
Chừa khoảng trống với tường để gió lùa và dễ đi lại kiểm tra.
Không chồng quá cao: chồng cao dễ đổ, lại đè bao dưới vón cứng.
Mỗi loại một chồng riêng, nhãn quay ra ngoài cho dễ nhìn.
Nhập trước dùng trước, đừng để bao cũ nằm mãi dưới đáy.
Bao đã mở thì buộc kín miệng hoặc đổ vào thùng nhựa có nắp, dán lại tên phân. Tuyệt đối không đựng phân, hóa chất vào chai nước uống hay bao gạo.
Để xa thuốc bảo vệ thực vật, vôi và đồ ăn
Thuốc trừ cỏ, thuốc trừ sâu nên cất ở khu riêng. Thuốc rò rỉ, đổ dính vào phân rồi đem bón có thể làm cháy lá, hại cây.
Vôi để cách xa phân bón. Vôi gặp phân đạm dạng amoni dễ làm bay đạm, gặp phân lân làm lân khó tan.
Urê và phân amoni nitrat không để sát nhau, vì hai loại này hút ẩm rất mạnh khi lẫn vào nhau.
Không cất phân chung với gạo, thức ăn chăn nuôi, hạt giống.
Phân nitrat: cẩn thận với lửa
Các loại phân có gốc nitrat như amoni nitrat, kali nitrat, canxi nitrat, magie nitrat là phân tốt, cây hút nhanh. Nhưng về mặt hóa học, chúng là chất oxy hóa: tự nó khó bốc cháy, song khi có đám cháy thì nó “tiếp thêm oxy” làm lửa cháy dữ hơn. Đáng lo nhất là amoni nitrat – khi bị nung nóng, bị lẫn dầu mỡ, chất hữu cơ, nó có thể phân hủy mạnh, thậm chí gây nổ. Phân nitrat bị nóng còn sinh ra khói màu nâu vàng rất độc.
Để phân nitrat cách xa xăng dầu, nhớt, bình ga, rơm rạ, mùn cưa, gỗ, bao giấy.
Không hút thuốc, không đun nấu, không hàn cắt trong hoặc sát kho phân.
Quét sạch phân rơi vãi, không để phân nitrat trộn lẫn với rác, rơm, mùn cưa.
Cất Canxi Nitrat hay magie nitrat cũng theo nguyên tắc này: khô ráo, xa chất dễ cháy.
Nếu kho phân bị cháy: tránh xa, đứng đầu gió, không hít khói và gọi ngay cứu hỏa 114.
Bảo quản vi lượng và phân bón lá dạng gói nhỏ
Giữ trong bao bì gốc, đóng kín ngay sau mỗi lần lấy, để nơi khô, mát, tránh nắng. Ánh nắng có thể làm vi lượng chelate như Sắt Chelate Fe-EDTA giảm chất lượng.
Bột vi lượng gốc sunphat như kẽm sunphat, mangan sunphat rất dễ hút ẩm đóng cục; nên cất trong hũ, thùng có nắp kín.
Phân lỏng tránh để nơi nóng; nếu lắng cặn thì lắc đều trước khi dùng, còn thấy đổi màu, bốc mùi lạ thì hỏi lại nơi bán.
Gói nhỏ dễ bị trẻ con lấy chơi: để trên cao, trong tủ có khóa.
Theo dõi hạn sử dụng
Ghi ngày mua lên bao cho dễ theo dõi.
Phân khoáng để khô ráo thường khá bền, nhưng phân vi sinh, chế phẩm sinh học, phân lỏng có hạn ngắn hơn; quá hạn thì hiệu quả giảm rõ.
Mua vừa đủ dùng trong vụ, đừng ham rẻ ôm nhiều rồi để hỏng.
Lưu ý
Khi bốc xếp phân, nhất là phân bột, nên đeo găng tay và khẩu trang.
Phân đổ ra ngoài thì gom lại dùng ngay, không quét xuống mương, ao.
Thấy bao rách, ướt thì chuyển sang dùng trước.
Tóm lại
Cất phân đúng chỉ cần nhớ mấy chữ: khô – mát – kê cao – để riêng – xa lửa. Kho kín mưa, bao kê pallet, mỗi loại một chồng; thuốc bảo vệ thực vật, vôi, đồ ăn để chỗ khác; phân nitrat tránh xa xăng dầu, rơm rạ. Vi lượng giữ trong bao gốc đóng kín, tránh nắng, và dùng trước khi hết hạn.
Bà con cần tư vấn cách bảo quản hay chọn loại phân, vi lượng phù hợp, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.
Tài liệu tham khảo: Tập đoàn Yara – hướng dẫn “Fertiliser storage” và “Physical properties of fertilisers”; Hiệp hội Phân bón Canada (Fertilizer Canada) – hướng dẫn lưu trữ phân bón rời; Trung tâm Nghiên cứu chung của Ủy ban châu Âu (JRC) – bài học từ các sự cố liên quan đến phân bón amoni nitrat; Tập đoàn Haifa – thông số bảo quản sản phẩm vi lượng chelate.