Ớt trồng trên luống phủ bạt, kéo ống nhỏ giọt, thì chuyện bón phân gần như là chuyện "cho ăn từng muỗng nhỏ mỗi ngày". Bài này gom lại lịch tưới phân của khuyến nông Mỹ cho ớt, chia theo năm giai đoạn, rồi đổi ra gam trên 1.000 m² và kg phân kèm số lít nước hòa để bà con làm theo được. Nguồn: Đại học Maryland, Đại học Delaware, UF/IFAS (Đại học Florida) và Đại học bang North Carolina.

Nền móng: bón lót trước khi phủ bạt

Tưới nhỏ giọt không thay hoàn toàn bón lót. Hướng dẫn của Maryland dặn trước khi phủ bạt phải chỉnh pH đất về khoảng 6,5, rồi bón lót 25 đến 50% tổng đạm và kali, trộn kỹ vào đất. Toàn bộ lân cũng bón lót, phần đạm và kali còn lại cho qua ống nhỏ giọt cả vụ. Tổng đạm cả vụ trong tài liệu này nằm ở khoảng 112 đến 202 kg N/ha, tùy kết quả xét nghiệm đất. Maryland còn khuyên bón lót kèm khoảng 1,1 kg bo/ha và 22 đến 34 kg lưu huỳnh/ha cho phần lớn loại đất.

Lượng đạm và kali từng giai đoạn

Bảng gốc tính cho luống cách nhau 1,83 m (6 feet), đất có chất hữu cơ trên 2% hoặc đất thịt, kali ở mức khá. Số tuần tính từ lúc đặt cây ra ruộng. Mỗi 1.000 m² cần, mỗi ngày, lượng đạm (N) và kali (K2O) bằng nhau như sau:

  • Tuần 1 đến 2 (cây mới bén rễ): 28 g N và 28 g K2O mỗi ngày, tức 196 g mỗi loại mỗi tuần.

  • Tuần 3 đến 4 (ra thân lá): 39 g mỗi loại mỗi ngày, 275 g mỗi tuần.

  • Tuần 5 đến 6 (bắt đầu ra hoa): 56 g mỗi ngày, 392 g mỗi tuần.

  • Tuần 7 đến 8 (nuôi trái): 84 g mỗi ngày, 589 g mỗi tuần.

  • Tuần 9 đến 14 (thu hoạch): 123 g mỗi ngày, 863 g mỗi tuần. Thu dài hơn thì giữ nguyên mức này.

Với đất cát hoặc đất nhẹ, hữu cơ dưới 2%, Maryland cho mức đạm cao hơn, gần gấp đôi: khoảng 56, 78, 112, 168 và 202 g N mỗi ngày qua năm giai đoạn trên. Kali cho loại đất này cần theo xét nghiệm đất. Về điều chỉnh tổng lượng cả vụ, đất có độ giữ phân thấp thì tăng ít nhất một phần ba, đất rất thô tăng hai phần ba, đất nặng giàu mùn thì giảm một nửa. Luống hẹp hơn 1,83 m thì phải tính lại.

Ví dụ pha cho 1.000 m² mỗi tuần

UF/IFAS nêu hai cặp phân trộn chung được là canxi nitrat với kali nitrat, hoặc amoni nitrat với kali nitrat. Dùng Canxi nitrat (15,5% N) và kali nitrat (13,5% N, 46% K2O), lượng phân bơm một lần mỗi tuần cho 1.000 m² là:

  • Tuần 1 đến 2: 0,43 kg kali nitrat và 0,89 kg canxi nitrat, hòa khoảng 20 lít nước.

  • Tuần 3 đến 4: 0,60 kg kali nitrat và 1,25 kg canxi nitrat, hòa khoảng 28 lít nước.

  • Tuần 5 đến 6: 0,85 kg kali nitrat và 1,79 kg canxi nitrat, hòa khoảng 40 lít nước.

  • Tuần 7 đến 8: 1,28 kg kali nitrat và 2,68 kg canxi nitrat, hòa khoảng 60 lít nước.

  • Tuần 9 đến 14: 1,88 kg kali nitrat và 3,94 kg canxi nitrat, hòa khoảng 87 lít nước.

Các lượng phân là con số Chelate tính lại từ bảng của Maryland và hàm lượng trên bao bì, để khớp đủ đạm và kali. Số lít nước là mức an toàn để phân tan hết (khoảng 15 lít cho mỗi kg phân), không phải số trong tài liệu gốc; UF/IFAS chỉ dặn dùng lượng nước ít nhất có thể miễn là phân tan hoàn toàn. Nếu bơm một lần quá lâu, hãy chia làm hai lần trong tuần.

Lưu ý khi pha

  • Không trộn đặc canxi với lân. UF/IFAS cảnh báo dung dịch đậm đặc có canxi và photphat tạo kết tủa như đất sét. Nếu định pha thêm loại khác, bà con thử một ly nhỏ trước (jar test) rồi mới đổ vào thùng.

  • Chọn phân tan hoàn toàn, nước ấm giúp tan nhanh hơn.

  • Thứ tự chạy hệ thống (ví dụ của UF/IFAS): chạy nước khoảng 10 phút cho ống đủ áp, bơm phân khoảng 30 phút, chạy nước thêm khoảng 15 phút để phân đến đầu ống xa nhất, rồi xả 5 phút. Cả lần tưới khoảng 60 phút, đừng để quá 1 đến 1,5 giờ vì dễ rửa trôi.

  • Vài lần trong vụ nên mở đầu ống nhánh xả nước cho sạch cặn để khỏi nghẹt đầu nhỏ giọt.

  • Nếu đất thiếu bo, Maryland khuyên thêm 0,25 lb bo mỗi lần bơm phân (khoảng 28 g B trên 1.000 m²). Bo nên bơm riêng, tính lượng theo hàm lượng B trên bao bì (ví dụ Solubor).

  • Thử trên vài luống trước khi làm cả vườn.

Canxi cần nước đều mới lên tới quả

Tài liệu của North Carolina State cho biết cháy đít quả ớt không phải do bệnh mà do canxi không đến được quả non. Nguyên nhân là cây hút ít canxi, hoặc nước lúc khô lúc ướt, vì canxi di chuyển đến quả nhờ dòng nước. Họ khuyên phủ luống giữ ẩm, tưới nhỏ giọt cho đều khi trời nắng, đảm bảo ít nhất khoảng 25 mm nước mỗi tuần, và bón vôi cho đất thiếu canxi theo xét nghiệm đất (pH 6,5 đến 6,8) trước khi trồng vài tháng.

Tóm lại

Bón lót 25 đến 50% đạm, kali cùng toàn bộ lân, rồi nuôi ớt bằng liều tăng dần qua năm giai đoạn. Pha đúng cặp phân tương thích, bơm đủ thời gian rồi xả sạch ống. Bà con cần tư vấn thêm về liều lượng cho vườn nhà, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Đại học Maryland (University of Maryland Extension) và Đại học Delaware, "Mid-Atlantic Commercial Vegetable Production Recommendations" (mục Peppers); UF/IFAS, "Fertigation for Vegetables: A Practical Guide for Small Fields" (HS1206); NC State Extension, "Blossom-End Rot of Tomato, Pepper, and Watermelon" (2013).

Ảnh minh họa: Okkisafire, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).