Nhà vườn trồng bơ ai cũng từng than: cây trổ bông trắng cả tán mà đậu được bao nhiêu trái thì đếm không mỏi tay. Nguyên nhân có nhiều, từ thời tiết, giống, thụ phấn đến sức cây. Một việc nhỏ mà các nhà khoa học ở Đại học California Riverside (Mỹ) đã nghiên cứu nhiều năm là phun Bo đúng một lần, đúng lúc phát hoa còn búp như bông súp lơ. Bài này kể lại công thức đó, kèm những điều phải dè chừng.

Vì sao Bo giúp bơ đậu trái?

Bo cần cho hạt phấn nảy mầm và cho ống phấn mọc dài xuyên qua vòi nhụy xuống tới noãn. Ống phấn tới nơi thì noãn mới được thụ tinh và đậu trái. Nhóm nghiên cứu cho rằng ống phấn mọc nhanh hơn sẽ kéo dài khoảng thời gian thụ phấn hữu hiệu, nhờ đó nhiều hoa đậu trái hơn.

Trong thí nghiệm của nhà khoa học Carol Lovatt và cộng sự trên giống bơ Hass, hoa của cây được phun Bo có số ống phấn tới được noãn tăng hơn 2,5 lần so với cây không phun. Một nghiên cứu trước đó ở Nam Phi mà bà dẫn lại cũng thấy: cây không phun dù lá vẫn đủ Bo theo phân tích lá, hạt phấn nảy mầm và ống phấn mọc vẫn kém hơn cây được phun.

Phun lúc nào: giai đoạn súp lơ

Nhóm nghiên cứu thử ba thời điểm: lúc mầm hoa mới bung, lúc phát hoa ở dạng súp lơ và lúc chùm hoa đã giãn dài. Kết quả cho thấy giai đoạn súp lơ (trước nở hoa) là tốt nhất.

Nhận biết: phát hoa đã nhú khỏi đầu cành, các nụ nhỏ xanh vàng còn chụm sát nhau thành cụm tròn như bông súp lơ, cuống chùm chưa vươn dài, chưa có hoa nào nở.

Một phát hiện quan trọng khác: khi tiêm Bo vào thân, lượng Bo trong lá tăng rõ nhưng năng suất không tăng. Các tác giả kết luận Bo phải được đưa trực tiếp tới hoa, nên phải phun ướt phát hoa chứ không chỉ phun lá hay bón gốc.

Công thức phun cho một cây bơ trưởng thành

  • 30 g Solubor (loại Bo 20,5%) hòa trong 15 lít nước (4 gallon), phun cho 1 cây trưởng thành đang cho trái. Lượng này tương đương khoảng 6,15 g Bo nguyên chất mỗi cây.

  • Nồng độ tính ra khoảng 2 g Solubor mỗi lít nước. Bình 16 lít thì khoảng 32 g.

  • Phun hết 15 lít lên phát hoa và tán lá sao cho ướt đều cả cây.

  • Trong các năm thí nghiệm chính, nhóm nghiên cứu chỉ phun một lần vào giai đoạn súp lơ.

Có thể dùng Solubor Mỹ, đúng loại Bo 20,5% như nghiên cứu. Cây nhỏ hơn, chúng tôi gợi ý giữ nồng độ 2 g/lít, chỉ phun vừa ướt tán.

Hiệu quả thực tế ra sao?

  • Ở vườn có Bo trong lá từ thấp đến vừa đủ, phun Bo đúng giai đoạn súp lơ tăng năng suất khoảng 25% (cộng dồn 3 năm). Năm thứ hai, chỉ nghiệm thức phun Bo lên tán cho năng suất cao hơn hẳn các nghiệm thức khác một cách có ý nghĩa thống kê.

  • Ở vườn có Bo trong lá đã cao (trên 180 ppm), phun thêm Bo lại có xu hướng làm giảm năng suất.

  • Các tác giả nói rõ: không nên phun Bo hay urê lúc ra hoa một cách tràn lan hoặc phun "phòng cho chắc". Phải biết cây đang có bao nhiêu Bo rồi mới quyết định.

Không phun Bo chung với urê

Nhóm nghiên cứu cũng thử phun urê lên phát hoa, và riêng urê cũng có lợi. Nhưng khi phun cả Bo lẫn urê, năng suất giảm ở mọi năm, ở mọi mức Bo trong lá. Hoa bị tăng tỷ lệ hai nhụy, dễ rụng hoa và rụng trái non. Tác hại này xảy ra kể cả khi phun urê cách sau Bo tới 8 ngày. Vậy nên chỉ chọn một trong hai.

Lưu ý khi pha

  • Phân tích lá trước khi phun: theo tài liệu khuyến nông Đại học California, Bo trong lá bơ đủ ở mức 50 đến 100 ppm, trên 100 ppm là cao. Mẫu lá gồm khoảng 40 lá cho mỗi lô, lấy lá 5 đến 7 tháng tuổi của cơi đọt, thường là lá thứ 5 hoặc 6 tính từ đầu cành. Lá đã đủ hoặc dư Bo thì không phun.

  • Thứ tự pha: cân đủ Solubor, hòa vào xô nước nhỏ khuấy cho tan hết, rồi đổ vào bình đã có sẵn khoảng nửa bình nước, thêm nước cho đủ 15 lít và khuấy lại.

  • Không pha chung với phân đạm, urê. Nếu muốn pha chung với thuốc bảo vệ thực vật, bà con thử trước trong chai nhỏ, thấy vón cục, đổi màu hay lắng cặn thì không pha.

  • Phun lúc trời mát, tránh lúc sắp mưa.

  • Thử trước trên vài cây, theo dõi vài ngày, thấy cháy mép lá hay rụng nụ bất thường thì dừng. Khoảng giữa đủ Bo và ngộ độc Bo khá hẹp, không tự tăng liều hay phun nhiều lần.

  • Kết quả có thể khác: nghiên cứu làm trên giống Hass ở California; các giống bơ ta trồng ở Tây Nguyên có thể phản ứng khác, nên bà con ghi chép, so sánh cây phun với cây không phun trong vườn mình.

Tóm lại

Công thức là 30 g Solubor trong 15 lít nước cho mỗi cây bơ trưởng thành, phun một lần lúc phát hoa còn ở dạng súp lơ, phun ướt cả phát hoa. Chỉ phun khi lá không dư Bo, không phun chung hay gần ngày với urê. Làm sai, Bo có thể làm giảm trái.

Bà con cần tư vấn thêm, cứ gọi số tư vấn trên website hoặc nhắn Zalo cho Chelate Asia nhé.

Tài liệu tham khảo: Carol J. Lovatt, Đại học California Riverside, "Improving Fruit Set and Yield of 'Hass' Avocado with a Spring Application of Boron and/or Urea to the Bloom", Niên giám Hội Bơ California 78 (1994); I. Jaganath và C. J. Lovatt, "Efficacy Studies on Prebloom Canopy Applications of Boron and/or Urea to 'Hass' Avocados in California", Kỷ yếu Hội nghị Bơ Thế giới lần III (1995); Gary S. Bender, Khuyến nông Đại học California (UCCE), "Avocado Fertilization".

Ảnh minh họa: Forest and Kim Starr, Wikimedia Commons (CC BY 3.0 US).