Trong sản xuất cà chua, việc xử lý hạt giống trước khi gieo đóng vai trò quan trọng giúp tăng tỷ lệ nảy mầm, rút ngắn thời gian mọc và hạn chế bệnh hại trong giai đoạn mầm. Một trong những giải pháp hiệu quả và thân thiện với môi trường là sử dụng chitosan – một dẫn xuất tự nhiên từ vỏ giáp xác có tính kháng khuẩn mạnh, hỗ trợ kích thích sinh trưởng và tăng cường miễn dịch thực vật.
1. Chitosan là gì?
Chitosan là một polysaccharide thiên nhiên được điều chế từ chitin – thành phần chính trong vỏ tôm, cua. Nó có khả năng:
- Tăng cường sức đề kháng sinh học cho cây trồng
- Ức chế sự phát triển của nấm và vi khuẩn gây bệnh
- Kích thích hoạt động của enzyme và hormone sinh trưởng
2. Liều lượng và cách xử lý hạt cà chua bằng chitosan
- Nồng độ sử dụng: 0,075% đến 0,1% (tức 0,75–1g chitosan nguyên chất cho mỗi lít nước)
- Thời gian ngâm hạt: 24 giờ
- Cách thực hiện:
- Hòa tan chitosan bằng cách trộn 1g chitosan với 10ml giấm ăn (hoặc một dung dịch có tính axit nhẹ) cho đến khi tan hoàn toàn, sau đó pha loãng với nước để đạt nồng độ mong muốn.
- Cho hạt cà chua vào dung dịch đã pha.
- Ngâm ở nhiệt độ phòng, không để hạt thiếu oxy (nên khuấy nhẹ mỗi vài giờ).
- Sau khi ngâm, vớt hạt ra, để ráo và đem ủ hoặc gieo thẳng.
3. Hiệu quả thu được sau xử lý bằng chitosan
- Tăng tỷ lệ nảy mầm và tốc độ nảy mầm: Chitosan kích thích sự trao đổi chất và hoạt hóa enzyme trong hạt, giúp hạt nảy nhanh và đồng loạt hơn.
- Phát triển rễ mạnh và đồng đều hơn: Rễ cây sau khi xử lý chitosan thường dài hơn, nhiều rễ tơ, giúp tăng khả năng hút nước và dinh dưỡng.
- Giảm tỷ lệ thối thân, chết cây con: Chitosan tạo lớp màng sinh học trên bề mặt hạt và cây non, ngăn chặn tác nhân gây bệnh như Pythium, Fusarium...
- Tăng khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện bất lợi: Cây con khỏe mạnh hơn, ít bị ảnh hưởng bởi điều kiện bất lợi như úng nước, thời tiết lạnh đầu vụ.
4. Lưu ý khi sử dụng
- Nên sử dụng chitosan tinh khiết hoặc dạng đã hòa tan (chitosan oligosaccharide) để đạt hiệu quả cao.
- Nếu dùng dạng bột, cần pha đúng kỹ thuật để không gây kết tủa.
- Không nên ngâm quá 24 giờ vì có thể làm hạt bị sũng nước.
- Có thể kết hợp chitosan với một số vi sinh vật có ích (như Trichoderma hoặc Bacillus subtilis) sau khi gieo để tăng hiệu quả bảo vệ rễ.