Vì sao phân lân có nguy cơ chứa cadimi?
Phần lớn các loại phân lân hiện nay được sản xuất từ quặng apatit hoặc đá phốt phát tự nhiên. Trong các loại quặng này, cadimi và một số kim loại nặng đã tồn tại sẵn từ hàng triệu năm trước.
Quá trình sản xuất phân bón có thể làm giảm hàm lượng cadimi, nhưng không thể loại bỏ hoàn toàn. Vì vậy, dù là phân lân chất lượng tốt, nguy cơ tồn dư kim loại nặng vẫn luôn hiện diện ở mức nhất định.
Điều này không có nghĩa là không được dùng phân lân, mà là cần dùng đúng cách và đúng loại.
Loại phân lân nào an toàn hơn khi dùng tạo mầm?
Trong thực tế canh tác, các dòng phân lân được sản xuất gián tiếp từ axit phosphoric như DAP, MAP và MKP thường được đánh giá an toàn hơn so với lân thô hoặc lân nung chảy.
Lý do là các loại này có hàm lượng lân cao, nên liều sử dụng thấp. Khi lượng phân bón đưa vào ít hơn, lượng cadimi theo đó cũng giảm.
Đặc biệt, MAP và MKP thường được ưu tiên trong các giai đoạn tạo mầm, phân hóa hoa vì có thể dùng phun hoặc tưới với liều thấp, kiểm soát tốt lượng lân đưa vào cây và đất.
Vì sao pH đất quyết định việc cây có hút cadimi hay không?
Cadimi trong đất không phải lúc nào cũng gây hại. Vấn đề nằm ở độ hòa tan và khả năng cây hấp thu.
Khi đất quá chua, cadimi dễ hòa tan và cây hút rất mạnh. Khi pH đất được giữ ổn định trong khoảng 5.5–6.5, cadimi bị giữ chặt hơn trong đất, cây khó hấp thu.
Vì vậy, để hạn chế rủi ro cadimi khi vẫn phải dùng phân lân, cần:
Giữ pH đất ổn định, tránh đất quá chua.
Bón vôi hợp lý để nâng và ổn định pH.
Bổ sung phân hữu cơ để cố định kim loại nặng.
Kết hợp vi sinh giúp cải thiện môi trường đất lâu dài.
Những nguồn phân lân nào có nguy cơ cadimi cao hơn?
Nguy cơ nhiễm cadimi thường cao hơn ở các loại phân lân sử dụng đá phốt phát trầm tích biển cổ. Một số nguồn phosphorite nhập khẩu từ Bắc Phi hoặc Trung Đông có hàm lượng cadimi tự nhiên khá cao nếu công nghệ tinh chế không tốt.
Vì vậy, trong sản xuất lâu dài, bà con nên ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát hàm lượng cadimi theo từng lô nguyên liệu, thay vì chỉ nhìn vào giá rẻ hoặc hàm lượng lân ghi trên bao bì.
Kết luận
Cadimi trong phân lân là rủi ro có nguồn gốc tự nhiên, không thể loại bỏ hoàn toàn. Tuy nhiên, bà con hoàn toàn có thể giảm thiểu nguy cơ bằng cách chọn đúng loại phân lân, dùng liều hợp lý và quản lý pH đất tốt. Canh tác bền vững không nằm ở việc tránh phân lân, mà nằm ở hiểu đúng bản chất để sử dụng an toàn.