Chất điều hòa sinh trưởng có thể được sử dụng trong nhiều giai đoạn canh tác cây ăn trái. Tuy nhiên, một sai lầm khá phổ biến là cho rằng tăng nồng độ hoặc sử dụng nhiều lần sẽ làm hiệu quả mạnh hơn.
Thực tế, chất điều hòa sinh trưởng tác động lên tín hiệu sinh lý của cây. Vì vậy, sử dụng không phù hợp có thể làm mất cân bằng giữa đọt – lá – rễ – hoa – trái.
Chất điều hòa sinh trưởng không phải là dinh dưỡng
Đây là điều cần hiểu đầu tiên.Phân bón cung cấp các nguyên tố cây cần để tạo mô và duy trì hoạt động sống. Trong khi đó, chất điều hòa sinh trưởng chủ yếu tác động vào các quá trình sinh lý và tín hiệu sinh trưởng.
Có thể hình dung đơn giản: Dinh dưỡng là nguyên liệu, còn chất điều hòa sinh trưởng tác động đến cách cây sử dụng và phân phối hoạt động sinh trưởng
Vì vậy, kích thích mạnh trong khi cây thiếu dinh dưỡng không thể tạo ra một quá trình phát triển bền vững.
Vì sao kích trái quá mạnh có thể phản tác dụng?
Trái lớn lên nhờ hai quá trình quan trọng: phân chia tế bào + tăng kích thước tế bào.
Nếu tác động sinh trưởng quá mạnh hoặc không đồng đều, tốc độ phát triển của các mô có thể mất cân đối. Trong khi đó, mỗi vị trí trên cây không nhận nước, dinh dưỡng và tín hiệu sinh trưởng hoàn toàn giống nhau. Do vậy, mục tiêu không nên là làm trái “lớn càng nhanh càng tốt”, mà phải là: lớn đúng giai đoạn và phát triển tương đối đồng đều.
Chất ức chế sinh trưởng cũng cần thận trọng
Trong quá trình làm hoa hoặc quản lý đọt, người trồng có thể cần hạn chế sinh trưởng dinh dưỡng. Nhưng nếu việc ức chế quá mạnh hoặc kéo dài sang giai đoạn cây đang cần phục hồi sinh trưởng, cây có thể gặp khó khăn trong việc hình thành bộ lá mới và duy trì khả năng nuôi trái.
Đặc biệt, không nên duy trì tư duy: cứ thấy đọt là tiếp tục chặn.
Mỗi giai đoạn cây có một mục tiêu khác nhau. Có lúc cần hạn chế đọt, nhưng cũng có lúc chính bộ lá mới lại là nguồn quang hợp cần thiết để nuôi trái.
Vì sao liều cao hơn không đồng nghĩa hiệu quả tốt hơn?
Các chất điều hòa sinh trưởng thường có hiệu lực sinh học ở nồng độ thấp. Quan hệ giữa liều lượng và phản ứng của cây không phải lúc nào cũng tuyến tính.
Có nghĩa là: Liều A tạo hiệu quả tốt không đồng nghĩa 2A sẽ tạo hiệu quả gấp đôi.
Khi vượt khỏi khoảng thích hợp, phản ứng có thể giảm hoặc chuyển sang bất lợi. Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng khi sử dụng bất kỳ chất điều hòa sinh trưởng nào.
Cần căn cứ vào giai đoạn sinh trưởng
Trước khi tác động vào cây, cần xác định:
- Cây đang ra đọt hay nuôi trái?
- Trái đang phân chia tế bào hay tăng kích thước?
- Trái đã chuyển sang tích lũy chất khô chưa?
- Bộ lá hiện tại có đủ khỏe không?
- Bộ rễ có hoạt động tốt không?
- Cây đang chịu stress hay không?
Cùng một tác động nhưng sử dụng ở hai thời điểm khác nhau có thể cho kết quả hoàn toàn khác nhau.
Nguyên tắc cần nhớ
Chất điều hòa sinh trưởng không thể thay thế nước, dinh dưỡng, ánh sáng và một bộ rễ khỏe.Muốn trái phát triển tốt vẫn phải xây dựng nền tảng: rễ khỏe → hấp thu tốt → lá khỏe → quang hợp tốt → carbohydrate và dinh dưỡng được cung cấp cho trái.
Các biện pháp điều hòa sinh trưởng nếu được sử dụng chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ quá trình này, không nên trở thành nền tảng chính của quy trình nuôi trái.
Kết luận
Lạm dụng chất kích thích hoặc chất ức chế sinh trưởng có thể phá vỡ cân bằng sinh lý của cây. Nguyên tắc quan trọng không phải là “dùng mạnh đến đâu” mà là “có thực sự cần tác động hay không và cây đang ở giai đoạn nào”. Quản lý đúng sinh lý cây luôn quan trọng hơn việc cố ép cây phản ứng nhanh.