Trong hầu hết các quy trình bón phân cho cây trồng, DAP (18-46-0) gần như luôn xuất hiện ở giai đoạn đầu vụ hoặc bón lót. Đây không phải là thói quen hay kinh nghiệm truyền miệng, mà xuất phát từ đặc điểm sinh lý của cây và thành phần dinh dưỡng của DAP.
Vậy điều gì khiến DAP trở thành lựa chọn ưu tiên ngay từ những ngày đầu cây sinh trưởng?
Giai đoạn đầu là lúc cây cần xây dựng "nền móng"
Sau khi gieo trồng hoặc sau khi cây bắt đầu một chu kỳ sinh trưởng mới, nhiệm vụ quan trọng nhất là hình thành bộ rễ khỏe mạnh.
Bộ rễ quyết định khả năng:
- Hấp thu nước.
- Hấp thu dinh dưỡng.
- Bám giữ cây.
- Chống chịu điều kiện bất lợi.
Nếu rễ phát triển chậm hoặc yếu ngay từ đầu, cây sẽ khó phục hồi về sau dù được bổ sung nhiều phân bón.
Đây chính là thời điểm DAP phát huy giá trị.
DAP cung cấp đồng thời đạm và lân
DAP chứa:
- 18% Nitơ (N) giúp cây phát triển chồi, lá và thân non.
- 46% Lân (P₂O₅) hỗ trợ hình thành bộ rễ, thúc đẩy quá trình phân chia tế bào và cung cấp năng lượng cho cây.
Trong giai đoạn đầu vụ, cây cần cả hai nguyên tố này cùng lúc.
Nitơ giúp phần trên mặt đất phát triển, trong khi lân thúc đẩy bộ rễ mở rộng nhanh hơn. Hai dưỡng chất bổ sung cho nhau, tạo điều kiện để cây sinh trưởng đồng đều.
Lân cần được cung cấp sớm
Khác với đạm, lân là nguyên tố di chuyển rất chậm trong đất.
Nếu bổ sung muộn, rễ non có thể đã bỏ lỡ thời điểm hấp thu hiệu quả nhất.
Bón DAP từ đầu vụ giúp vùng rễ tiếp cận nguồn lân ngay khi bắt đầu phát triển, từ đó kích thích rễ hình thành nhanh và tăng khả năng khai thác nước cũng như các dưỡng chất khác trong đất.
DAP giúp cây phục hồi nhanh sau trồng
Đối với cây giống sau khi trồng hoặc cây lâu năm sau cắt tỉa, bộ rễ thường bị tổn thương và cần thời gian tái tạo.
Nguồn đạm và lân từ DAP giúp cây:
- Phục hồi rễ nhanh hơn.
- Ra rễ mới mạnh hơn.
- Sớm ổn định sinh trưởng.
Nhờ đó, cây giảm thời gian "đứng cây" và nhanh chóng bước vào giai đoạn phát triển mạnh.
Hiệu quả của DAP giảm dần khi cây bước vào giai đoạn nuôi trái
Khi cây chuyển sang giai đoạn ra hoa, nuôi quả hoặc tích lũy tinh bột, nhu cầu dinh dưỡng thay đổi rõ rệt.
Lúc này cây cần nhiều:
- Kali để vận chuyển đường và nâng cao chất lượng nông sản.
- Canxi giúp cứng mô và hạn chế nứt trái.
- Magie để duy trì quang hợp.
- Vi lượng phục vụ các hoạt động sinh lý.
Trong khi đó, DAP chỉ cung cấp đạm và lân, hoàn toàn không chứa kali. Nếu tiếp tục sử dụng DAP với lượng lớn ở giai đoạn này, cây có thể phát triển thân lá mạnh nhưng hiệu quả nuôi hoa và nuôi quả không cao.
Đó là lý do DAP thường được sử dụng nhiều ở đầu vụ hơn là cuối vụ.
Không phải cây nào cũng cần nhiều DAP
Mặc dù rất phù hợp để bón lót, DAP không phải là lựa chọn tối ưu cho mọi điều kiện.
Hiệu quả của DAP còn phụ thuộc vào:
- pH đất.
- Hàm lượng lân sẵn có.
- Loại cây trồng.
- Mục tiêu canh tác.
Đặc biệt, trên đất đã giàu lân hoặc đất có pH cao, cần cân nhắc liều lượng và kết hợp với các loại phân khác để tránh mất cân đối dinh dưỡng.
Kết luận
DAP được ưu tiên sử dụng ở giai đoạn đầu vụ vì đây là thời điểm cây cần xây dựng bộ rễ và nền tảng sinh trưởng. Sự kết hợp giữa đạm và lân giúp cây bén rễ nhanh, phát triển đồng đều và tạo tiền đề cho năng suất về sau.
Tuy nhiên, DAP chỉ là một mắt xích trong chương trình dinh dưỡng. Khi cây chuyển sang các giai đoạn sinh trưởng tiếp theo, cần điều chỉnh công thức phân bón phù hợp với nhu cầu thực tế để đạt hiệu quả cao và sử dụng phân bón một cách cân đối, bền vững.