Trong quá trình nhân giống in vitro (nuôi cấy mô) khoai tây, một trong những khó khăn phổ biến là cây con ra rễ chậm, sinh trưởng yếu khi sử dụng môi trường MS cơ bản (Murashige & Skoog) mà không bổ sung chất điều hòa sinh trưởng. Điều này đặc biệt rõ rệt ở giai đoạn sau khử độc, khi cây con vừa được cấy chuyển và đang hồi phục.

Tuy nhiên, nghiên cứu và thực tiễn cho thấy việc bổ sung đồng thời 6-Benzylaminopurine (6-BA) và NAA dạng natri (1-naphthaleneacetic acid sodium salt) vào môi trường MS có thể tăng đáng kể tỷ lệ ra rễ và giúp cây phát triển khỏe mạnh hơn.

Trồng khoai tây tại nhà theo kinh nghiệm của chuyên gia | Farmvina Cây Kiểng

1. Thí nghiệm và điều kiện xử lý

  • Môi trường nền: MS (Murashige và Skoog, đầy đủ vi lượng – đa lượng – vitamin)
  • Không xử lý: cây con phát triển kém, rễ mọc chậm, khả năng thích nghi yếu.
  • Xử lý thử nghiệm:
    • 6-BA: 1 mg/L
    • NAA-Na: 0.5 mg/L

2. Kết quả quan sát

Cây khoai tây cấy mô trong môi trường có bổ sung 6-BA 1 mg/L và NAA-Na 0.5 mg/L cho thấy:

  • Ra rễ nhanh hơn, thường sau 5–7 ngày đã hình thành rễ rõ rệt.
  • Số lượng rễ nhiều hơn, hệ rễ khỏe, lan tỏa đều.
  • Thân – lá phát triển tốt hơn, màu xanh đậm, lá mở rộng, cây mập khỏe.
  • Tỷ lệ sống sau chuyển cây ra ngoài giá thể (ex vitro) cao hơn 20–30% so với đối chứng.

3. Cơ chế tác động

  • 6-BA (cytokinin): Thúc đẩy phân chia tế bào, tăng trưởng chồi, kích thích phát triển lộc non, chống lại sự rụng lá sớm trong ống nghiệm.
  • NAA-Na (auxin): Kích thích sự hình thành mô rễ, hỗ trợ vận chuyển dinh dưỡng, làm khỏe mô dẫn.
  • Kết hợp tỷ lệ hợp lý (2:1) giúp cân bằng sinh trưởng giữa phần trên mặt đất và phần dưới đất (rễ), tránh hiện tượng cây “ngã ngọn” do lệch hormone.

4. Khuyến nghị kỹ thuật

  • Áp dụng phối hợp 6-BA và NAA Na cho giai đoạn sau khi cây được khử trùng và cấy chuyển sang môi trường tăng trưởng.
  • Nên dùng nồng độ 6-BA 1 mg/L + NAA-Na 0.5 mg/L cho khoai tây; có thể điều chỉnh tùy theo giống cây hoặc tình trạng cây cấy.
  • Không cần bổ sung thêm đường hoặc than hoạt nếu cây sinh trưởng bình thường – ưu tiên môi trường trong suốt để dễ quan sát rễ.

Việc bổ sung đồng thời 6-BA và Na-NAA vào môi trường nuôi cấy mô MS đã được chứng minh là một giải pháp hiệu quả để tăng tỷ lệ bén rễ, rút ngắn thời gian cấy mô và nâng cao chất lượng cây giống. Đây là hướng đi thiết thực cho các cơ sở nhân giống khoai tây quy mô vừa và lớn.