Trong đất luôn tồn tại nhiều nhóm vi sinh vật khác nhau, bao gồm cả vi sinh vật có lợi và các tác nhân có khả năng gây bệnh. Trong đó, Trichoderma và Bacillus là hai nhóm vi sinh có lợi được ứng dụng phổ biến để hỗ trợ quản lý đất, phân hữu cơ và vùng rễ cây trồng.
Ngoài hai nhóm này, Azotobacter, Pseudomonas và Streptomyces cũng được sử dụng trong nhiều chế phẩm vi sinh nhằm tăng tính đa dạng của hệ vi sinh có lợi trong đất.
1. Trichoderma và Bacillus có tác dụng gì?
Trichoderma là nhóm vi nấm có lợi sống phổ biến trong đất và vùng rễ. Tùy chủng, Trichoderma có thể cạnh tranh dinh dưỡng, không gian sống và đối kháng với một số nấm gây bệnh. Một số chủng còn tham gia phân giải vật liệu hữu cơ.
Bacillus là nhóm vi khuẩn có lợi, nhiều loài có khả năng hình thành nội bào tử nên có sức sống tương đối tốt. Tùy chủng, Bacillus có thể cạnh tranh với vi sinh vật gây hại, sản sinh các chất chuyển hóa và hỗ trợ quá trình chuyển hóa một số chất dinh dưỡng trong vùng rễ.
Khi sử dụng các chủng tương thích, sự kết hợp giữa Trichoderma và Bacillus giúp tăng tính đa dạng của hệ vi sinh có lợi và tạo môi trường thuận lợi hơn cho bộ rễ.
2. Ngoài Trichoderma và Bacillus còn có những vi sinh vật nào có lợi?
Một chế phẩm vi sinh không nhất thiết chỉ có Trichoderma. Việc phối hợp nhiều nhóm vi sinh có thể hướng đến những chức năng khác nhau.
Azotobacter: là nhóm vi khuẩn sống tự do có khả năng cố định nitơ trong điều kiện thích hợp, góp phần vào quá trình chuyển hóa dinh dưỡng trong đất.
Pseudomonas: một số chủng sống tốt ở vùng rễ, có khả năng cạnh tranh với vi sinh vật khác, sản sinh các chất chuyển hóa và hỗ trợ cây khai thác một số dưỡng chất.
Streptomyces: thuộc nhóm xạ khuẩn, có vai trò quan trọng trong phân giải nhiều hợp chất hữu cơ và một số chủng có khả năng tạo các chất chuyển hóa đối kháng với vi sinh vật gây hại.
Vì vậy, thay vì chỉ bổ sung một nhóm vi sinh, có thể sử dụng hệ vi sinh đa chủng để tác động theo nhiều hướng lên môi trường đất và vùng rễ.
3. Trichoderma BIO FA của Chelate Asia có những nhóm vi sinh nào?
Theo thành phần công bố, Trichoderma BIO FA của Chelate Asia kết hợp 5 nhóm vi sinh vật có lợi:
- Vi nấm Trichoderma spp.: ≥ 10⁷ CFU/g
- Vi khuẩn Bacillus spp.: ≥ 10⁸ CFU/g
- Vi khuẩn Azotobacter spp.: ≥ 10⁷ CFU/g
- Vi khuẩn Pseudomonas spp.: ≥ 10⁷ CFU/g
- Xạ khuẩn Streptomyces spp.: ≥ 10⁷ CFU/g
Việc phối hợp nhiều nhóm vi sinh hướng đến hỗ trợ phân giải chất hữu cơ, duy trì hệ vi sinh có lợi trong đất, hỗ trợ chuyển hóa dinh dưỡng và tạo môi trường thuận lợi cho bộ rễ phát triển.
Trong đó, Trichoderma, Bacillus, Pseudomonas và Streptomyces có các cơ chế cạnh tranh hoặc đối kháng sinh học tùy chủng; Azotobacter bổ sung nhóm vi khuẩn có khả năng cố định nitơ tự do.
4. Khi nào nên bổ sung Trichoderma và hệ vi sinh có lợi?
Khi bón phân hữu cơ
Đây là một trong những thời điểm thích hợp để bổ sung vi sinh. Có thể kết hợp phân hữu cơ đã ủ hoai + Trichoderma BIO FA nhằm bổ sung hệ vi sinh và hỗ trợ quá trình chuyển hóa chất hữu cơ trong đất.
Sau những đợt mưa kéo dài
Mưa nhiều làm đất bão hòa nước, thiếu oxy và bộ rễ suy yếu. Việc đầu tiên phải là thoát nước và làm thông thoáng vùng rễ.
Sau khi nước đã rút và điều kiện đất phù hợp hơn, có thể bổ sung hệ vi sinh có lợi để hỗ trợ tái thiết lập môi trường sinh học vùng rễ.
Sau thu hoạch
Sau một vụ mang trái, đặc biệt trên sầu riêng, cà phê, hồ tiêu và cây ăn trái lâu năm, cây thường cần tái tạo bộ rễ trước khi bước vào chu kỳ sinh trưởng mới.
Có thể kết hợp:
Phân hữu cơ + Humic/Fulvic + Trichoderma BIO FA
nhằm cải thiện môi trường đất, bổ sung hệ vi sinh có lợi và tạo điều kiện thuận lợi cho bộ rễ phục hồi.
Khi rễ non phát triển tốt và cây bắt đầu sinh trưởng trở lại, mới tăng dần NPK theo nhu cầu.
Khi đất canh tác lâu năm, nghèo hữu cơ
Với đất chai cứng hoặc hoạt động sinh học thấp, vi sinh nên được sử dụng đồng thời với bổ sung hữu cơ, quản lý độ ẩm và cải thiện cấu trúc đất.
Không nên kỳ vọng chỉ bổ sung Trichoderma hoặc Bacillus là có thể làm đất chai cứng trở nên tơi xốp ngay.
5. Có nên sử dụng Trichoderma sau thuốc trừ nấm?
Không nên sử dụng tùy tiện ngay sau khi xử lý thuốc trừ nấm.
Một số hoạt chất có thể ảnh hưởng đến Trichoderma và các vi sinh vật có lợi khác. Khoảng cách sử dụng phụ thuộc vào hoạt chất, liều lượng, cách xử lý và hướng dẫn của chế phẩm vi sinh.
Do đó, nếu vừa xử lý thuốc hóa học vùng rễ, nên kiểm tra khả năng tương thích trước khi bổ sung lại Trichoderma BIO FA.
6. Những lưu ý khi sử dụng vi sinh
Để hệ vi sinh hoạt động hiệu quả cần tạo môi trường sống phù hợp:
- Đất cần có độ ẩm nhưng không ngập úng kéo dài.
- Nên có nguồn hữu cơ để duy trì hoạt động sinh học trong đất.
- Hạn chế pha trực tiếp với thuốc trừ nấm, chất sát khuẩn hoặc hóa chất oxy hóa mạnh.
- Không sử dụng nước quá nóng hoặc điều kiện bất lợi cho vi sinh.
- Sử dụng đúng liều lượng và hướng dẫn của sản phẩm.
Quan trọng nhất, vi sinh không thay thế hoàn toàn việc xử lý nguyên nhân gây suy rễ. Nếu đất đang ngập úng, quá chặt hoặc cây đã bị bệnh nặng thì cần xử lý nguyên nhân trước.
Kết luận
Trichoderma và Bacillus không chỉ được sử dụng để “phòng nấm” mà nên được nhìn nhận như một phần của hệ vi sinh vùng rễ.
Việc phối hợp thêm Azotobacter, Pseudomonas và Streptomyces như trong Trichoderma BIO FA của Chelate Asia giúp bổ sung nhiều nhóm vi sinh với những chức năng khác nhau.
Có thể áp dụng theo nguyên tắc:
Hữu cơ → bổ sung hệ vi sinh có lợi → cải thiện môi trường vùng rễ → phục hồi bộ rễ → bổ sung dinh dưỡng.
Muốn vi sinh phát huy hiệu quả, điều quan trọng không chỉ là bổ sung đủ mật số mà còn phải duy trì đất có hữu cơ, độ ẩm và độ thông thoáng phù hợp để các vi sinh vật có lợi tồn tại và hoạt động.