Khi phát hiện trái bị lệch hoặc méo, nhiều bà con thường đặt câu hỏi: Có thể làm cho trái tròn và cân đối trở lại không? Câu trả lời phụ thuộc rất lớn vào nguyên nhân gây méo và tuổi của trái.
Có những trường hợp còn khả năng cải thiện, nhưng cũng có những trường hợp cấu trúc trái đã hình thành không hoàn chỉnh từ đầu nên gần như không thể sửa bằng dinh dưỡng về sau.
Trước tiên phải xác định trái méo do đâu
Có thể chia thành hai nhóm lớn.
Méo do cấu trúc hình thành không hoàn chỉnh
Thường liên quan đến:
- Thụ phấn – thụ tinh không hoàn chỉnh.
- Một số hộc hoặc phần bên trong phát triển kém.
- Mô bị tổn thương nghiêm trọng từ giai đoạn rất sớm.
Những cấu trúc đã không hình thành bình thường thì rất khó tạo lại khi trái đã lớn.
Méo do quá trình phát triển sau khi đậu trái
Có thể liên quan đến:
- Dinh dưỡng không cân đối.
- Một phần trái nhận dinh dưỡng kém.
- Bộ lá quang hợp yếu.
- Cành mang trái yếu.
- Sâu bệnh gây tổn thương cục bộ.
- Cạnh tranh dinh dưỡng quá mạnh.
Nhóm này có thể còn cơ hội cải thiện nếu phát hiện sớm và trái vẫn đang tăng trưởng.
Tại sao tuổi trái quyết định khả năng điều chỉnh?
Trái không tăng kích thước với tốc độ giống nhau từ khi đậu đến thu hoạch.
Thông thường sẽ có: giai đoạn phân chia tế bào → giai đoạn tăng kích thước mạnh → giai đoạn hoàn thiện kích thước → tích lũy chất khô và trưởng thành.
Khả năng tác động đến hình dạng chủ yếu nằm trong thời gian trái vẫn còn đang xây dựng và mở rộng mô. Khi trái đã gần hoàn thành kích thước, việc tăng dinh dưỡng không thể dễ dàng làm một phần đã phát triển kém “đuổi kịp” phần còn lại. Đó là lý do sửa trái phải làm sớm.
Trái đã lớn gần hoàn chỉnh còn sửa được không?
Khả năng rất hạn chế. Ở giai đoạn sau, mục tiêu sinh lý của trái dần chuyển từ: xây dựng kích thước sang tích lũy chất khô – tăng trọng lượng – hoàn thiện chất lượng. Do đó, nếu trái đã méo rõ khi gần đạt kích thước cuối cùng thì việc cố kích thêm để sửa hình dạng thường không mang lại hiệu quả như mong muốn. Thậm chí tác động quá mạnh còn có thể làm mất cân bằng quá trình trưởng thành của trái.
Muốn cải thiện trái méo cần ưu tiên điều gì?
Không nên bắt đầu bằng câu hỏi:
“Bổ sung chất gì để trái hết méo?”
Hãy bắt đầu bằng:
“Tại sao trái bị méo?”
Nếu do sâu bệnh → xử lý nguyên nhân gây tổn thương.
Nếu do cành yếu → xem lại tải trái trên cành.
Nếu cây mang quá nhiều trái → tỉa và cân đối lại số trái.
Nếu rễ yếu → phục hồi khả năng hấp thu.
Nếu bộ lá kém → bảo vệ và duy trì khả năng quang hợp.
Nếu dinh dưỡng mất cân đối → điều chỉnh theo đúng giai đoạn phát triển.
Cách xử lý phải đi từ nguyên nhân → sinh lý cây → dinh dưỡng, không nên làm ngược lại.
Tỉa trái méo có cần thiết không?
Trong nhiều trường hợp là cần thiết. Một trái méo nặng nhưng vẫn được giữ lại sẽ tiếp tục sử dụng nước, carbohydrate và dinh dưỡng của cây. Nếu khả năng phục hồi hình dạng thấp, giữ trái đó có thể làm giảm nguồn lực dành cho những trái có khả năng đạt chất lượng thương phẩm tốt hơn. Do đó, tỉa trái không đạt yêu cầu cũng là một biện pháp phân bổ lại nguồn dinh dưỡng. Đặc biệt với cành nhỏ hoặc cành mang quá nhiều trái, việc lựa chọn số trái phù hợp với sức cành rất quan trọng.
Phòng méo trái vẫn quan trọng hơn sửa trái
Muốn tỷ lệ trái đẹp cao, cần bắt đầu từ rất sớm:
Hoa khỏe → thụ phấn tốt → trái non được bảo vệ → tỉa trái hợp lý → bộ rễ khỏe → bộ lá quang hợp tốt → dinh dưỡng thay đổi theo tuổi trái.
Nếu toàn bộ chuỗi này được quản lý tốt, tỷ lệ trái cần “sửa” sau đó sẽ giảm đáng kể.
Kết luận
Trái méo có thể cải thiện trong một số trường hợp, nhưng không phải trái nào cũng sửa được.
Khả năng cải thiện cao hơn khi nguyên nhân thuộc về dinh dưỡng hoặc sinh trưởng và trái vẫn đang trong giai đoạn tăng kích thước.
Ngược lại, nếu trái méo do cấu trúc hình thành không hoàn chỉnh từ giai đoạn thụ phấn – thụ tinh hoặc trái đã gần đạt kích thước cuối cùng thì khả năng điều chỉnh rất thấp.
Vì vậy, nguyên tắc quan trọng nhất là: Phát hiện sớm – xác định đúng nguyên nhân – xử lý khi trái còn đang tăng trưởng, thay vì đợi trái lớn mới tìm cách sửa