Điểm khác biệt giữa cây công nghiệp và cây ăn trái
Sau thu hoạch, nhiều cây ăn trái lâu năm cần thời gian phục hồi và phát triển một hoặc nhiều cơi mới trước khi bước vào quá trình tạo mầm, làm già đọt và xử lý ra hoa. Cà phê và hồ tiêu có đặc điểm khác.
Chu kỳ mang trái của chúng kéo dài và thường gắn với một vụ sản xuất chính trong năm. Vì vậy, sau khi thu hoạch, cây vừa phải phục hồi sức sinh trưởng vừa phải chuẩn bị cho quá trình hình thành hoa của vụ tiếp theo.
Do đó, không nên máy móc áp dụng nguyên tắc "phải đợi toàn bộ đọt già mới được tạo mầm" giống một số cây ăn trái.
Cà phê hình thành hoa như thế nào?
Ở cà phê, hoa có thể hình thành trên các đoạn cành đã phát triển và trưởng thành trong khi phần đầu cành vẫn tiếp tục sinh trưởng.
Điều này có nghĩa là trên cùng một cành có thể đồng thời tồn tại:
- Phần cành đã trưởng thành có khả năng mang mầm hoa.
- Phần phía ngoài vẫn tiếp tục phát triển.
- Lá mới vẫn có vai trò quan trọng đối với khả năng nuôi trái sau này.
Vì vậy, mục tiêu không phải làm toàn bộ cây ngừng sinh trưởng mà là tạo sự cân bằng giữa phục hồi cây, phát triển bộ lá và chuẩn bị mầm hoa.
Hồ tiêu có điểm gì khác?
Trên hồ tiêu, sự phát triển của cành mới và quá trình chuẩn bị mầm hoa cũng có mối liên hệ chặt chẽ. Sau thu hoạch, cây cần phục hồi dinh dưỡng nhưng đồng thời phải được chuẩn bị cho chu kỳ ra hoa tiếp theo. Nếu chỉ tập trung thúc cây sinh trưởng quá mạnh mà bỏ qua giai đoạn chuẩn bị mầm thì khả năng ra hoa tập trung có thể bị ảnh hưởng. Ngược lại, nếu cố ức chế cây quá mức trong khi cây đang suy yếu sau vụ trái thì cũng không phù hợp.
Cây yếu và cây khỏe cần xử lý khác nhau
Đây là điểm đặc biệt quan trọng.
Khi cây yếu sau thu hoạch
Nên ưu tiên phục hồi bộ rễ, bộ lá và sức cây. Dinh dưỡng cần đảm bảo đủ để cây tái tạo cơ quan sinh trưởng. Quá trình chuẩn bị mầm vẫn có thể được thực hiện song song nhưng không nên vì mục tiêu ra hoa mà làm cây suy thêm.
Khi cây khỏe, đọt phát triển mạnh
Nếu cây quá sung, chế độ dinh dưỡng cần được điều chỉnh để hạn chế sinh trưởng dinh dưỡng quá mức và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho quá trình hình thành mầm hoa. Như vậy, cùng một vườn cà phê hoặc hồ tiêu nhưng cây khỏe và cây yếu có thể cần chế độ chăm sóc khác nhau.
Quản lý nước vẫn là mắt xích quan trọng
Sau giai đoạn phục hồi và chuẩn bị mầm, chế độ nước có vai trò quan trọng đối với quá trình ra hoa tập trung. Việc giảm hoặc ngưng tưới cần căn cứ vào điều kiện đất, khí hậu và trạng thái của cây. Sau giai đoạn khô thích hợp, sự thay đổi điều kiện ẩm có thể liên quan chặt chẽ đến quá trình hoa phát triển và nở tập trung. Do đó, quản lý nước cần được xem là một phần của toàn bộ quy trình chứ không phải một thao tác độc lập.
Nguyên tắc quan trọng cần nhớ
Đối với cà phê và hồ tiêu, phục hồi sau thu hoạch và chuẩn bị mầm hoa không nhất thiết phải tách thành hai giai đoạn hoàn toàn độc lập. Cây vẫn cần phát triển lá và cành để có đủ khả năng quang hợp nuôi vụ trái dài phía sau, đồng thời phải chuẩn bị tốt cho quá trình ra hoa. Điểm quan trọng là điều chỉnh dinh dưỡng và nước theo đúng sức cây thay vì áp dụng một công thức cố định cho toàn bộ vườn.