Sầu riêng sau thu hoạch hoặc cây mới trồng đôi khi gặp tình trạng đứng cây, chậm ra đọt, lóng ngắn, lá nhỏ, lá vàng và lâu phục hồi. Nhiều bà con khi thấy cây yếu thường nghĩ ngay đến thiếu phân và tăng lượng phân bón. Tuy nhiên, cây suy yếu không phải lúc nào cũng do thiếu dinh dưỡng.
Muốn phục hồi sầu riêng hiệu quả, trước tiên cần kiểm tra bộ rễ, đất, nguồn nước và lịch sử sử dụng phân – thuốc, sau đó mới lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.
1. Sầu riêng lá nhỏ, đứng cây có phải do thiếu phân không?
Chưa chắc.
Sau một vụ mang trái, đặc biệt với những cây cho năng suất cao, cây có thể bị suy kiệt, bộ rễ yếu và khả năng hấp thu dinh dưỡng giảm. Ngoài ra, tình trạng cây đứng, lá nhỏ còn có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân như:
- Bộ rễ suy yếu hoặc bị tổn thương.
- Đất bị úng, thiếu oxy vùng rễ.
- Nguồn nước hoặc đất bị ảnh hưởng bởi mặn.
- pH đất không phù hợp.
- Bón phân quá mạnh hoặc mất cân đối.
- Ảnh hưởng của một số hoạt chất đã sử dụng trước đó.
Đặc biệt, những vườn từng sử dụng Paclobutrazol (Paclo) để hỗ trợ xử lý ra hoa hoặc một số thuốc nhóm triazole như Hexaconazole có thể xuất hiện tác động kìm hãm sinh trưởng nếu sử dụng không hợp lý.
Biểu hiện có thể gặp là đọt phát triển chậm, lóng ngắn, lá nhỏ, cây đứng lâu và khó hình thành cơi đọt khỏe.
Vì vậy, khi thấy sầu riêng suy yếu, bà con không nên vội bón thêm nhiều phân. Nếu bộ rễ đang yếu, tăng lượng phân chưa chắc giúp cây phục hồi mà còn có thể tạo thêm áp lực cho vùng rễ.
2. Sầu riêng nhỏ mới trồng có gặp tình trạng đứng cây, lá nhỏ không?
Có.
Tình trạng này không chỉ xuất hiện trên sầu riêng đã cho trái. Cây giống mới trồng cũng có thể đứng cây trong thời gian dài, đọt phát triển yếu, lá nhỏ hoặc vàng lá.
Một số nguyên nhân thường cần kiểm tra gồm:
- Cây bị stress sau khi chuyển từ bầu ra đất.
- Bộ rễ bị tổn thương hoặc chưa phát triển ra khỏi bầu.
- Đất thoát nước kém làm rễ thiếu oxy.
- Đất hoặc nguồn nước có vấn đề về độ mặn.
- pH vùng rễ không phù hợp.
- Dinh dưỡng trong đất mất cân đối.
- Cây giống ban đầu đã yếu hoặc bộ rễ phát triển kém.
Do đó, trước khi sử dụng chất kích thích sinh trưởng hoặc tăng phân bón, bà con nên đào kiểm tra nhẹ vùng rễ, đồng thời kiểm tra điều kiện đất và nguồn nước.
Nếu nguyên nhân nằm ở bộ rễ hoặc môi trường đất thì cần xử lý những vấn đề này trước.
3. Sầu riêng suy yếu, lá nhỏ có thể hỗ trợ phục hồi bằng cách nào?
Nguyên tắc quan trọng là xử lý nguyên nhân trước, hỗ trợ cây phục hồi sau.
Nếu cây bị úng cần thoát nước; nếu đất có pH không phù hợp cần từng bước điều chỉnh; nếu bộ rễ suy yếu cần ưu tiên phục hồi vùng rễ. Không nên chỉ tập trung phun lên lá trong khi nguyên nhân chính dưới đất vẫn chưa được giải quyết.
Sau khi điều kiện đất và bộ rễ đã được cải thiện, trên lá có thể sử dụng các chất theo hướng hỗ trợ cây giảm stress và phục hồi hoạt động sinh trưởng.
Chelate Asia phối hợp Combo Rutin gồm:
- Rutin 98%: 100 g
- Bột rong biển: 500 g
- Vitamin B1 HCl: 10 g
- Zn-EDTA 15%: 100 g
Một bộ sử dụng cho khoảng 1.000–1.500 lít nước phun.
Sự phối hợp này hướng đến hỗ trợ cây trong giai đoạn bị stress, bổ sung một số thành phần hỗ trợ hoạt động sinh trưởng và tạo điều kiện để cây phục hồi, hình thành cơi đọt và bộ lá mới khỏe hơn khi bộ rễ đã hoạt động trở lại.
Khi sử dụng, bà con không nên tự ý tăng nồng độ với mục đích làm cây phục hồi nhanh hơn. Cây đang suy yếu thường nhạy cảm hơn cây khỏe, vì vậy cần pha và phun đúng nồng độ khuyến cáo.
4. Sau khi phun Combo Rutin, cây rụng một số lá có đáng lo không?
Theo quan sát thực tế tại một số vườn, sau khi sử dụng có thể thấy một phần lá già, lá bệnh hoặc những lá nhỏ, yếu rụng xuống. Hiện tượng này có thể khiến bà con lo lắng khi mới quan sát.
Sau đó, nếu bộ rễ, nước và dinh dưỡng đã được cải thiện, cây có thể tiếp tục hình thành cơi đọt mới với bộ lá phát triển tốt hơn.
Tuy nhiên, cần đặc biệt lưu ý:
Không nên mặc định hiện tượng rụng lá là cây đang “thải độc”.
Nếu cây rụng lá nhiều, rụng nhanh hoặc có biểu hiện bất thường sau khi phun, cần kiểm tra lại:
- Nồng độ dung dịch đã pha.
- Các sản phẩm được phối chung trong bình.
- Thời tiết và thời điểm phun.
- Tình trạng bộ rễ.
- Mức độ suy yếu ban đầu của cây.
- Biểu hiện sâu bệnh trên lá và cành.
Nếu cây đang suy kiệt nặng, cần thận trọng với việc phối quá nhiều sản phẩm trong cùng một lần phun.
5. Có nên kết hợp chất loang trải khi phun?
Có thể kết hợp Super Silicon theo đúng liều lượng khuyến cáo.
Chất loang trải giúp dung dịch phân bố đều hơn trên bề mặt lá, tăng khả năng bám dính và hạn chế tình trạng dung dịch tập trung thành những giọt lớn.
Tuy nhiên, với cây đang suy yếu hoặc bộ lá non, không nên tự ý tăng nồng độ chất loang trải. Phun đúng liều và thử nghiệm trên một số cây trước khi áp dụng đồng loạt sẽ an toàn hơn.
6. Muốn sầu riêng phục hồi tốt cần làm đồng thời cả rễ và lá
Với sầu riêng suy yếu, lá nhỏ và đứng cây, bà con không nên chỉ nhìn vào bộ lá để xử lý. Một cây có bộ lá xấu rất có thể đang gặp vấn đề từ bộ rễ hoặc môi trường đất.
Quy trình nên thực hiện theo hướng:
Kiểm tra nguyên nhân → xử lý đất và bộ rễ → hỗ trợ cây giảm stress → phục hồi cơi đọt, bộ lá → tăng dần dinh dưỡng khi cây khỏe trở lại.
Khi cây bắt đầu ra rễ trắng mới, đọt phát triển bình thường và lá mới mở khỏe, lúc đó mới nên từng bước tăng dinh dưỡng để cây hoàn thiện cơi đọt.
Đặc biệt với sầu riêng sau thu hoạch, mục tiêu không phải làm cây bật đọt thật nhanh bằng mọi cách mà là phục hồi đồng thời bộ rễ và bộ lá, tạo nền tảng cho cây bước vào chu kỳ sinh trưởng tiếp theo.