Sầu riêng có thể đậu rất nhiều trái nhưng không phải trái nào sau đó cũng đạt hình dạng cân đối. Một số trái xuất hiện tình trạng lệch hộc, một bên lớn một bên nhỏ hoặc hình dạng không cân đối ngay từ khi còn nhỏ.
Một trong những nguyên nhân cần xem xét là quá trình thụ phấn và thụ tinh không hoàn chỉnh.
Thụ phấn ảnh hưởng đến hình dạng trái sầu riêng thế nào?
Hoa sầu riêng sau khi nhận phấn cần tiếp tục trải qua quá trình nảy mầm của hạt phấn, phát triển ống phấn và thụ tinh.
Sau khi thụ tinh thành công, noãn tiếp tục phát triển thành hạt. Hạt và các mô liên quan tạo ra tín hiệu sinh trưởng thúc đẩy sự phát triển của phần thịt quả xung quanh.
Nếu các phần trong bầu phát triển không đồng đều, sự phát triển của các hộc sau đó cũng có thể không giống nhau.
Kết quả là khi trái lớn dần:
hộc phát triển tốt → phần tương ứng lớn nhanh.
hộc phát triển kém → phần tương ứng nhỏ hơn.
Từ bên ngoài sẽ thấy trái bị lệch hoặc méo.
Vì sao sầu riêng dễ thấy hiện tượng này?
Sầu riêng có cấu tạo trái gồm nhiều ngăn/hộc. Mỗi hộc lại có thể chứa nhiều hạt và phần cơm phát triển xung quanh hạt. Chính vì vậy, nếu sự phát triển bên trong giữa các hộc không đồng đều, hình dạng bên ngoài của trái cũng dễ bị ảnh hưởng.
Đây là lý do trái sầu riêng cân đối không chỉ phụ thuộc vào việc “nuôi trái” sau khi đậu mà đã liên quan đến chất lượng quá trình ra hoa, thụ phấn và thụ tinh trước đó.
Những yếu tố nào làm quá trình thụ phấn kém?
Có nhiều yếu tố tác động:
- Hoa nở không tập trung.
- Thời tiết bất lợi trong thời gian hoa nở.
- Mưa làm ảnh hưởng đến quá trình phát tán và tiếp nhận phấn.
- Độ ẩm và nhiệt độ không thuận lợi.
- Hoạt động của các tác nhân thụ phấn kém.
- Chất lượng hoa không tốt.
- Khả năng thụ phấn chéo giữa các cây không thuận lợi.
Vì vậy, quản lý hình dạng trái phải bắt đầu từ giai đoạn hoa, chứ không phải đợi đến khi trái đã lớn.
Thụ phấn bổ sung có tác dụng gì?
Ở những vườn có điều kiện thực hiện, thụ phấn bổ sung có thể giúp tăng cơ hội hoa nhận được lượng phấn phù hợp. Mục tiêu không đơn thuần là tăng số trái đậu. Quan trọng hơn là tạo điều kiện cho quá trình thụ phấn – thụ tinh diễn ra tốt hơn, từ đó hỗ trợ sự phát triển tương đối đồng đều của các phần trong trái. Tuy nhiên, đây chỉ là một phần của quy trình. Sau khi đậu trái vẫn cần quản lý tốt dinh dưỡng, nước, sâu bệnh và số lượng trái.
Trái đã méo do thụ phấn kém có sửa được không?
Khả năng sửa rất hạn chế nếu nguyên nhân nằm ở cấu trúc bên trong đã hình thành không hoàn chỉnh. Nếu một hộc hoặc một phần cấu trúc sinh sản không phát triển bình thường từ đầu, việc tăng phân bón sau này không thể tạo lại cấu trúc đã thiếu.
Đây là điểm cần phân biệt với trường hợp trái phát triển không đều do thiếu dinh dưỡng tạm thời.
Vì vậy: Méo do dinh dưỡng có thể còn cơ hội cải thiện khi trái đang tăng trưởng; méo do cấu trúc hình thành không hoàn chỉnh từ đầu khó sửa hơn nhiều
Làm gì để hạn chế méo trái ngay từ giai đoạn hoa?
Cần quản lý đồng bộ:
- Tạo đợt hoa tương đối tập trung.
- Duy trì cây khỏe trước khi xổ nhụy.
- Hạn chế để đọt non cạnh tranh mạnh với hoa.
- Bảo vệ hoa khỏi sâu bệnh.
- Tạo điều kiện thuận lợi cho thụ phấn.
- Cân nhắc thụ phấn bổ sung khi điều kiện vườn phù hợp.
- Tỉa bỏ sớm những trái có hình dạng kém hoặc vị trí không thuận lợi.
Kết luận
Hình dạng trái sầu riêng đã được quyết định một phần rất sớm từ quá trình thụ phấn, thụ tinh và hình thành hạt. Do đó, muốn hạn chế trái méo không thể chỉ tập trung bón phân khi trái đã lớn. Quản lý tốt giai đoạn hoa và xổ nhụy chính là bước đầu tiên để tạo tiền đề cho trái cân đối về sau