Nứt trái là một trong những hiện tượng gây thiệt hại phổ biến trên các loại cây có múi như cam, quýt, bưởi. Không chỉ làm giảm năng suất, hiện tượng này còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng thương phẩm và giá trị kinh tế của nhà vườn.
Điều đáng tiếc là nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi trái đã nứt hàng loạt. Trong khi đó, cây thường xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo từ sớm nếu được theo dõi thường xuyên.
Vì sao cây có múi bị nứt trái?
Nứt trái xảy ra khi phần thịt quả phát triển nhanh hơn khả năng giãn nở của vỏ quả. Khi áp suất bên trong quả tăng lên quá nhanh, những vị trí mô vỏ yếu sẽ trở thành điểm nứt đầu tiên.
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Đất quá khô rồi được tưới nhiều nước đột ngột.
- Mưa lớn sau thời gian nắng nóng hoặc khô hạn kéo dài.
- Thiếu Canxi, Bo hoặc Kali trong giai đoạn nuôi trái.
- Mất cân đối dinh dưỡng giữa các nguyên tố đa lượng, trung lượng và vi lượng.
- Quả phát triển quá nhanh nhưng vỏ quả không theo kịp tốc độ tăng trưởng.
Trên thực tế, nứt trái thường là kết quả của nhiều yếu tố xảy ra cùng lúc chứ không chỉ do một nguyên nhân đơn lẻ.
Dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ nứt trái
Nhiều nhà vườn cho rằng trái chỉ nứt đột ngột mà không có dấu hiệu báo trước. Tuy nhiên khi quan sát kỹ, các biểu hiện bất thường thường xuất hiện từ nhiều ngày trước khi trái nứt.
Những vị trí cần kiểm tra thường xuyên là các quả nằm ở tầng ngoài tán, các quả phát triển mạnh hoặc những quả nằm ở vị trí nhận nhiều ánh sáng.
Các dấu hiệu cảnh báo sớm bao gồm:
- Đít trái xuất hiện chấm vàng nhạt.
- Xuất hiện chấm nâu nhỏ hoặc vùng đổi màu bất thường.
- Hình thành quầng màu nhạt quanh đít quả.
- Một số vị trí trên vỏ quả phát triển không đồng đều.
- Vỏ quả căng bóng bất thường so với các quả khác trên cùng cây.
Khi tỷ lệ quả xuất hiện các biểu hiện này bắt đầu tăng lên, đặc biệt sau những đợt thời tiết bất lợi, nhà vườn cần xem đây là tín hiệu cảnh báo sớm nguy cơ nứt trái.
Cần làm gì khi phát hiện dấu hiệu cảnh báo?
Ngay khi phát hiện các dấu hiệu bất thường trên quả, việc đầu tiên cần làm là kiểm tra chế độ nước.
Cần duy trì độ ẩm đất ổn định, tránh để cây rơi vào tình trạng khô hạn rồi tưới đẫm hoặc gặp mưa lớn đột ngột. Sự thay đổi độ ẩm quá nhanh thường làm áp suất bên trong quả tăng mạnh và kích hoạt hiện tượng nứt trái.
Bên cạnh đó, cần rà soát lại chế độ dinh dưỡng, đặc biệt là:
- Canxi giúp tăng độ bền của mô vỏ.
- Bo hỗ trợ hình thành và ổn định thành tế bào.
- Kali giúp điều hòa áp suất thẩm thấu và vận chuyển đường.
- Magie, Kẽm và các vi lượng khác giúp cây duy trì sinh trưởng cân đối.
Can thiệp từ giai đoạn cảnh báo sớm thường hiệu quả hơn rất nhiều so với việc xử lý khi trái đã nứt.
Công thức tham khảo hỗ trợ hạn chế nứt trái
Một công thức được nhiều nhà vườn quan tâm hiện nay là:
Cho 200 lít nước:
- DA-6: 1,25 g
- Fulvic Acid 95%: 50 g
- Ca-EDTA 10%: 75 g
- Mg-EDTA 6%: 10 g
- Zn-EDTA 15%: 10 g
- Solubor: 15 g
- Brassinolide 0,15% SP: 2,5 g
Phun ướt đều lá và trái, định kỳ 7–10 ngày/lần trong giai đoạn quả phát triển mạnh.
Lưu ý đây chỉ là công thức tham khảo. Hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào giống cây, tuổi cây, điều kiện thời tiết, dinh dưỡng nền và tình trạng sinh trưởng của từng vườn.
Phòng nứt trái hiệu quả cần bắt đầu từ sớm
Nứt trái không phải là hiện tượng hoàn toàn bất ngờ. Trong nhiều trường hợp, cây đã phát đi những tín hiệu cảnh báo từ trước nhưng chưa được chú ý đúng mức.
Việc thường xuyên kiểm tra các quả ở tầng ngoài tán, theo dõi các dấu hiệu bất thường tại đít trái, duy trì độ ẩm đất ổn định và bổ sung dinh dưỡng cân đối sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ nứt trái.
Phát hiện càng sớm, khả năng xử lý thành công càng cao. Đây cũng là giải pháp hiệu quả để bảo vệ năng suất, nâng cao chất lượng quả và gia tăng giá trị kinh tế cho nhà vườn trồng cây có múi.