Urê là loại phân đạm được sử dụng phổ biến nhất trong sản xuất nông nghiệp nhờ hàm lượng nitơ (N) lên đến 46%. Đây là nguồn dinh dưỡng quan trọng giúp cây phát triển thân, lá, tăng khả năng quang hợp và tạo tiền đề cho năng suất cao. Tuy nhiên, nếu sử dụng không đúng kỹ thuật, một lượng lớn đạm có thể bị thất thoát trước khi cây kịp hấp thu, vừa làm tăng chi phí sản xuất vừa ảnh hưởng đến môi trường.
Dưới đây là những lưu ý quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sử dụng phân urê.
1. Bón đúng giai đoạn cây cần nhiều đạm
Nitơ là dưỡng chất cần thiết nhất trong giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng. Đây là thời điểm cây phát triển rễ, thân và lá, nên nhu cầu đạm rất cao.
Ngược lại, khi cây bước sang giai đoạn ra hoa, đậu quả hoặc nuôi hạt, nhu cầu đạm giảm dần. Nếu tiếp tục bón nhiều urê, cây có thể phát triển thân lá quá mức, chậm ra hoa, dễ rụng hoa, giảm chất lượng nông sản và tăng nguy cơ sâu bệnh.
Vì vậy, nên tăng cường bón urê ở giai đoạn đầu và điều chỉnh giảm ở giai đoạn sinh thực, đồng thời cân đối với lân và kali.
2. Không bón một lần với lượng lớn
Một sai lầm phổ biến là bón toàn bộ lượng urê trong một lần để tiết kiệm công lao động. Tuy nhiên, cây chỉ hấp thu được một phần, phần còn lại rất dễ bị thất thoát.
Việc chia lượng phân thành nhiều lần bón theo từng giai đoạn sinh trưởng sẽ giúp:
- Cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.
- Giảm hiện tượng dư thừa đạm.
- Hạn chế bay hơi và rửa trôi.
- Tăng hiệu quả sử dụng phân bón.
3. Tránh bón khi trời nắng gắt
Nhiệt độ cao làm tăng tốc độ phân giải urê và thúc đẩy quá trình bay hơi khí amoniac (NH₃). Đây là nguyên nhân khiến cây chưa kịp hấp thu thì đạm đã thất thoát vào không khí.
Thời điểm bón thích hợp là:
- Sáng sớm.
- Chiều mát.
- Trước một cơn mưa nhỏ hoặc tưới nước ngay sau khi bón.
4. Không để urê nằm quá lâu trên mặt đất
Urê rất dễ hòa tan khi gặp ẩm. Nếu hạt phân nằm trên bề mặt đất trong thời gian dài, đặc biệt ở đất khô hoặc đất có pH cao, lượng đạm bay hơi sẽ tăng đáng kể.
Đối với cây trồng cạn, nên lấp đất nhẹ sau khi bón hoặc tưới nước để đưa phân vào vùng rễ. Với cây lúa, cần bón đúng thời điểm và quản lý mực nước hợp lý để hạn chế thất thoát.
5. Không lạm dụng urê
Đạm giúp cây xanh nhanh nhưng không phải càng nhiều càng tốt.
Bón quá nhiều urê có thể làm cây:
- Thân mềm, lá quá xanh.
- Bộ mô non phát triển mạnh, dễ bị sâu bệnh tấn công.
- Giảm khả năng chống chịu thời tiết bất lợi.
- Chậm ra hoa hoặc giảm tỷ lệ đậu quả.
- Nông sản giảm chất lượng, thời gian bảo quản ngắn hơn.
Cây khỏe là cây được cung cấp dinh dưỡng cân đối, không phải cây được bón nhiều đạm nhất.
6. Cân đối với các dưỡng chất khác
Urê chỉ cung cấp nitơ. Trong khi đó, cây còn cần lân, kali, canxi, magie, lưu huỳnh và các nguyên tố vi lượng để phát triển toàn diện.
Nếu chỉ bổ sung urê mà thiếu các dưỡng chất khác, cây vẫn có thể mất cân đối dinh dưỡng, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng.
Do đó, cần xây dựng chương trình bón phân cân đối theo từng giai đoạn sinh trưởng và từng loại cây trồng.
7. Chú ý điều kiện thời tiết
Mưa lớn ngay sau khi bón có thể làm urê bị rửa trôi, đặc biệt trên đất dốc hoặc đất cát. Ngược lại, thời tiết quá khô và nắng nóng lại làm tăng thất thoát do bay hơi.
Theo dõi dự báo thời tiết và lựa chọn thời điểm bón phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón.
8. Ưu tiên các dòng urê cải tiến trong điều kiện dễ thất thoát
Hiện nay có nhiều loại urê được cải tiến như:
- Urê có chất ức chế enzyme urease.
- Urê có chất ức chế quá trình nitrat hóa.
- Urê giải phóng chậm hoặc giải phóng có kiểm soát.
Các sản phẩm này giúp kéo dài thời gian cung cấp đạm, giảm bay hơi và rửa trôi, từ đó nâng cao hiệu suất sử dụng phân bón, đặc biệt ở những vùng mưa nhiều, đất cát hoặc canh tác quy mô lớn.
Kết luận
Urê là nguồn cung cấp đạm hiệu quả nhưng chỉ phát huy tối đa giá trị khi được sử dụng đúng kỹ thuật. Bón đúng thời điểm, đúng lượng, đúng phương pháp và cân đối với các dưỡng chất khác không chỉ giúp cây hấp thu tốt hơn mà còn giảm đáng kể lượng đạm thất thoát, tiết kiệm chi phí và góp phần bảo vệ môi trường.
Trong bối cảnh giá phân bón biến động và yêu cầu sản xuất nông nghiệp bền vững ngày càng cao, việc sử dụng urê một cách khoa học sẽ là yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả kinh tế và năng suất cây trồng.