Giai đoạn trái lớn là thời kỳ quyết định đến năng suất và chất lượng thương phẩm của hầu hết các loại cây ăn trái. Tuy nhiên, nếu gặp mưa dầm kéo dài, nhà vườn thường đối mặt với hàng loạt vấn đề như trái xuống màu, giảm độ ngọt, cơm nhão, chất lượng giảm sút và áp lực bệnh hại tăng cao.
Đây là giai đoạn cần được quản lý chặt chẽ cả về kỹ thuật canh tác, dinh dưỡng và phòng trừ bệnh hại để hạn chế tối đa thiệt hại.
Mưa dầm ảnh hưởng đến trái cây như thế nào?
Khi mưa kéo dài nhiều ngày liên tục, độ ẩm không khí và độ ẩm đất luôn ở mức cao. Bộ rễ hoạt động kém, quá trình thoát hơi nước bị hạn chế và cây liên tục hấp thu lượng nước lớn từ môi trường.
Kết quả là:
- Trái dễ bị dư nước.
- Vỏ trái mềm hơn bình thường.
- Màu sắc trái kém sáng.
- Độ ngọt giảm.
- Hương vị đặc trưng giảm.
- Thời gian bảo quản ngắn hơn.
- Khả năng vận chuyển xa giảm.
Đối với sầu riêng, mưa dầm còn có thể làm cơm trái mềm, màu cơm nhạt hơn, gai kém cứng và giảm giá trị thương phẩm.
Vì sao mưa nhiều làm giảm chất lượng trái?
Nhiều nhà vườn cho rằng nguyên nhân chủ yếu do nước mưa. Tuy nhiên thực tế có ba yếu tố cùng tác động.
Bộ rễ bị ảnh hưởng
Đất luôn trong tình trạng bão hòa nước khiến rễ thiếu oxy. Khi bộ rễ hoạt động kém, khả năng hấp thu dinh dưỡng giảm và cây không thể nuôi trái hiệu quả như điều kiện bình thường.
Giảm quang hợp
Những ngày mưa kéo dài thường đi kèm với thiếu ánh sáng. Quá trình quang hợp giảm làm lượng đường và chất khô vận chuyển vào trái ít hơn.
Đây là nguyên nhân khiến trái giảm độ ngọt, giảm hương vị và chậm hoàn thiện chất lượng.
Rửa trôi dinh dưỡng
Mưa lớn kéo dài làm thất thoát nhiều dinh dưỡng quan trọng như:
- Kali.
- Canxi.
- Magie.
- Bo.
Đây đều là những nguyên tố có vai trò quan trọng đối với chất lượng trái, độ cứng vỏ, màu sắc và khả năng tích lũy đường.
Những biện pháp kỹ thuật cần thực hiện trước mùa mưa
Chủ động thoát nước
Đây là biện pháp quan trọng nhất.
Nhà vườn cần:
- Khơi thông mương rãnh.
- Tạo đường thoát nước.
- Hạn chế đọng nước quanh vùng rễ.
Thoát nước nhanh sẽ giúp giảm nguy cơ thối rễ và hạn chế tình trạng cây hấp thu quá nhiều nước.
Quản lý cỏ dại
Nhiều vườn để cỏ quá dày trong mùa mưa khiến độ ẩm trong vườn luôn ở mức cao.
Việc quản lý cỏ hợp lý giúp:
- Tăng khả năng thoát nước.
- Giảm độ ẩm.
- Hạn chế nơi trú ngụ của nấm bệnh.
Tạo độ thông thoáng cho vườn
Những vị trí quá rậm rạp nên được xử lý sớm để:
- Tăng khả năng lưu thông không khí.
- Giúp lá và trái nhanh khô sau mưa.
- Hạn chế môi trường phát triển của nấm bệnh.
Điều chỉnh dinh dưỡng trong giai đoạn mưa dầm
Hạn chế bón thừa đạm
Mưa nhiều thường kích thích cây phát triển đọt non.
Nếu tiếp tục bón nhiều đạm sẽ làm cây ưu tiên nuôi đọt thay vì nuôi trái.
Hậu quả là:
- Giảm chất lượng trái.
- Chậm chín.
- Tăng áp lực sâu bệnh.
Tăng cường kali
Kali là dinh dưỡng quan trọng nhất ở giai đoạn trái lớn.
Kali giúp:
- Thúc đẩy vận chuyển đường vào trái.
- Nâng cao chất lượng thương phẩm.
- Tăng độ ngọt.
- Cải thiện màu sắc.
- Tăng độ cứng của trái.
Trong điều kiện mưa kéo dài, nên ưu tiên các nguồn kali có hàm lượng cao như Kali Sunphat hoặc Kali Magie Sunphat.
Bổ sung Canxi và Magie
Canxi giúp:
- Cứng vỏ trái.
- Tăng độ bền mô tế bào.
- Hạn chế nứt trái.
Magie giúp:
- Duy trì màu xanh lá.
- Tăng hiệu quả quang hợp.
- Hỗ trợ quá trình tích lũy chất khô trong trái.
Cảnh giác với bệnh hại trong mùa mưa
Giai đoạn trái lớn gặp mưa dầm là thời điểm nhiều loại nấm bệnh bùng phát mạnh.
Các đối tượng thường gặp gồm:
- Thối rễ do Phytophthora.
- Thối rễ do Fusarium.
- Thán thư.
- Thối trái.
- Đốm trái.
- Loét vi khuẩn trên cây có múi.
Điều nguy hiểm là khi triệu chứng xuất hiện rõ ràng thì bệnh thường đã phát triển mạnh.
Vì vậy nguyên tắc quan trọng là phòng bệnh sớm thay vì đợi bệnh xuất hiện mới xử lý.
Kết luận
Mưa dầm trong giai đoạn trái lớn không chỉ làm giảm chất lượng trái mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và giá trị thương phẩm. Để hạn chế thiệt hại, nhà vườn cần kết hợp đồng bộ các giải pháp gồm thoát nước tốt, quản lý cỏ dại, điều chỉnh dinh dưỡng theo hướng giảm đạm tăng kali, bổ sung canxi – magie và chủ động phòng bệnh ngay từ đầu mùa mưa.
Thực hiện tốt các biện pháp này sẽ giúp cây duy trì khả năng nuôi trái, hạn chế thất thoát năng suất và nâng cao chất lượng thu hoạch ngay cả trong điều kiện thời tiết bất lợi.