Mưa kéo dài, đất bão hòa nước là tình trạng thường gặp trong mùa mưa, đặc biệt ở những vườn có nền đất thấp, thoát nước kém. Khi đất bị úng lâu ngày, bộ rễ thiếu oxy, rễ non suy yếu, khả năng hút nước và dinh dưỡng giảm. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để một số tác nhân gây bệnh vùng rễ phát triển.
Vậy khi cây vàng lá, suy yếu do mưa dầm, ngập úng, bà con nên xử lý thế nào?
1. Mưa kéo dài làm đất ngập úng, cây vàng lá, suy yếu thì nên xử lý bộ rễ thế nào?
Việc đầu tiên cần làm là thoát nước càng nhanh càng tốt. Bà con nên kiểm tra và khơi thông hệ thống rãnh, không để nước đọng lâu quanh vùng rễ.
Với cây con hoặc những vườn đang phủ nilon quanh gốc, cần tháo hoặc mở nilon khi cần thiết để đất thông thoáng hơn, tạo điều kiện trao đổi khí và giúp vùng rễ dần phục hồi.
Sau khi nước đã rút, có thể xử lý vùng rễ bằng các chế phẩm vi sinh như Trichoderma BIO FA và BIO-DVS.
- BIO FA chứa các nhóm vi sinh có lợi gồm Trichoderma, Bacillus, Azotobacter, Pseudomonas và Streptomyces.
- BIO-DVS bổ sung Bacillus và Streptomyces.
Các nhóm vi sinh có lợi này giúp cạnh tranh với một số tác nhân gây bệnh trong đất, hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh vùng rễ và tạo điều kiện thuận lợi để bộ rễ phục hồi sau thời gian bị ngập úng.
2. BIO FA và BIO-DVS sử dụng như thế nào?
Đối với Trichoderma BIO FA, trên cây ăn trái và cây công nghiệp có thể sử dụng tham khảo khoảng 1–3 kg/1.000 m²/năm, tập trung xử lý vào vùng đất có bộ rễ hoạt động.
BIO-DVS có thể sử dụng định kỳ khoảng 15–20 ngày/lần, đặc biệt trong mùa mưa hoặc những thời điểm áp lực bệnh vùng rễ cao.
Điểm bà con cần lưu ý là các chế phẩm vi sinh cần môi trường đất đủ ẩm nhưng không bị ngập úng kéo dài. Vì vậy, nếu đất vẫn còn bão hòa nước thì chưa nên tiếp tục tưới một lượng lớn dung dịch xuống gốc.
Thoát nước vẫn là việc cần ưu tiên trước tiên.
3. Cây đang bị úng có nên kích rễ và bón phân ngay không?
Chưa nên kích rễ hoặc bón phân mạnh ngay khi đất còn sũng nước.
Trong điều kiện đất bị úng, lượng oxy trong vùng rễ giảm mạnh, rễ suy yếu và khả năng hấp thu dinh dưỡng kém. Việc tiếp tục tưới nhiều dung dịch kích rễ hoặc bón lượng phân lớn lúc này không giúp cây phục hồi nhanh hơn, thậm chí có thể làm vùng rễ chịu thêm áp lực.
Trong thời gian chờ đất ráo và thông thoáng trở lại, có thể phun Brassinolide trên lá với nồng độ phù hợp nhằm hỗ trợ cây trong điều kiện stress và quá trình phục hồi sinh lý.
Khi mưa đã giảm, nước rút và đất bắt đầu thông thoáng, lúc này mới chuyển sang giai đoạn phục hồi bộ rễ.
Có thể sử dụng nhóm Auxin kích rễ như IBA-K, Na-NAA, kết hợp rong biển và trung – vi lượng để hỗ trợ hình thành và phát triển rễ mới.
Không nên vì thấy cây vàng lá, yếu cây mà tăng mạnh nồng độ chất kích thích hoặc phân bón. Bộ rễ cần được phục hồi từng bước.
4. Khi nào có thể bón phân phục hồi cho cây?
Không nên chỉ dựa vào số ngày sau khi hết mưa để quyết định bón phân. Cách tốt hơn là kiểm tra trực tiếp bộ rễ.
Sau khi xử lý và kích rễ, bà con có thể kiểm tra lớp đất ở vùng rễ hoạt động. Khi thấy rễ trắng, rễ non mới bắt đầu xuất hiện và phát triển, đây là dấu hiệu cho thấy bộ rễ đang phục hồi khả năng hấp thu.
Lúc này có thể bắt đầu bón phân trở lại nhưng nên:
- Bón với lượng nhẹ ở lần đầu.
- Theo dõi phản ứng của cây rồi mới tăng dần lượng phân.
- Kết hợp dinh dưỡng đa lượng với trung – vi lượng cân đối.
- Hạn chế bón lượng phân lớn một lần khi bộ rễ mới phục hồi.
Đối với cây ăn trái hoặc cây công nghiệp vừa thu hoạch, đang cần phục hồi cành lá và tạo cơi đọt mới, có thể sử dụng NPK có tỷ lệ đạm cao hơn kết hợp trung – vi lượng cân đối khi bộ rễ đã hoạt động tốt trở lại.
Nguyên tắc xử lý cây sau mưa úng
Bà con có thể nhớ theo trình tự:
Thoát nước → xử lý vùng rễ → chờ đất thông thoáng → kích rễ → kiểm tra rễ trắng → bón phân phục hồi.
Không nên đảo ngược quy trình bằng cách thấy cây vàng lá, suy yếu là lập tức bón nhiều phân hoặc tưới nhiều chất kích rễ. Khi đất còn thiếu oxy, điều quan trọng nhất vẫn là đưa vùng rễ trở lại trạng thái thông thoáng, sau đó mới từng bước phục hồi hệ rễ và dinh dưỡng cho cây.