Sau khi quất đã bật được nhiều chồi, công việc tiếp theo không còn đơn thuần là làm cho cây ra thêm chồi, mà phải nuôi những chồi này phát triển thành cành khỏe, thân mập, mô cứng và bộ tán tốt. Đây là giai đoạn quan trọng đối với quất cảnh. Cành khỏe không chỉ giúp tạo bộ tán đẹp mà còn tạo nền tảng để cây mang và nuôi nhiều trái ở giai đoạn sau. Muốn đạt được điều đó, cần kết hợp giữa dinh dưỡng cân đối, trung vi lượng và điều hòa sinh trưởng phù hợp, thay vì chỉ tập trung thúc đạm hoặc kéo chồi thật nhanh.
1. Chồi quất đã bật nhiều, bước tiếp theo cần làm gì?
Sau khi chồi bật, cây bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh của cành và lá.
Lúc này mục tiêu cần hướng đến là:
Chồi vươn tốt → cành tăng đường kính → lá phát triển hoàn chỉnh → mô cành cứng dần → hình thành bộ tán khỏe.
Để thực hiện quá trình này, cây cần một lượng lớn nước, carbohydrate và khoáng dinh dưỡng. Vì vậy, nếu giai đoạn trước ưu tiên bật nhiều chồi, thì giai đoạn này phải chuyển trọng tâm sang nuôi chất lượng của chồi và cành.
2. Muốn chồi quất vươn khỏe có nên tăng mạnh đạm?
Đạm rất cần cho quá trình sinh trưởng của chồi và lá, nhưng không nên chỉ tập trung vào đạm. Nếu dinh dưỡng quá thiên về đạm trong khi các nguyên tố khác không đáp ứng đủ, cây có thể phát triển thân lá mạnh nhưng mô non khó đạt được trạng thái cân đối mong muốn. Vì vậy, giai đoạn nuôi chồi nên duy trì N-P-K cân đối theo sức cây và điều kiện canh tác.
Trong đó:
- Đạm (N) cần cho phát triển chồi, lá, protein và diệp lục.
- Lân (P) tham gia chuyển hóa năng lượng và nhiều quá trình sinh trưởng.
- Kali (K) tham gia điều hòa nước, hoạt hóa enzyme và cân bằng sinh trưởng.
Bên cạnh NPK, không nên bỏ qua trung và vi lượng.
3. Vì sao cần chú ý Canxi, Bo và Silic khi nuôi cành quất?
Khi mục tiêu chuyển từ bật chồi sang nuôi cành mập và khỏe, Canxi, Bo và Silic là những thành phần đáng chú ý.
Canxi
Canxi có vai trò quan trọng đối với màng tế bào, thành tế bào và sự ổn định của mô thực vật.
Các mô non đang phát triển cần được cung cấp Canxi phù hợp để duy trì cấu trúc tế bào và quá trình sinh trưởng.
Bo
Bo liên quan đến hình thành và duy trì cấu trúc thành tế bào, đồng thời tham gia nhiều quá trình sinh trưởng của mô non và cơ quan sinh sản.
Vì vậy, Bo cần được cung cấp đầy đủ nhưng phải tránh quá liều vì khoảng cách giữa thiếu và thừa Bo tương đối hẹp.
Silic
Silic không được xếp là nguyên tố thiết yếu đối với mọi loài thực vật, nhưng ở nhiều cây trồng có thể giúp tăng cường độ bền cơ học của mô và khả năng chống chịu stress.
Do đó, khi nuôi cành quất, có thể chú ý phối hợp Ca – B – Si thay vì chỉ thúc NPK.
4. Muốn cành mập, cuống trái khỏe nên bổ sung gì?
Một cành khỏe cần vừa phát triển về chiều dài, vừa tăng đường kính và hoàn thiện cấu trúc mô. Có thể hình dung cành và cuống trái giống như một hệ thống nâng đỡ và vận chuyển. Muốn hệ thống này phát triển tốt thì không chỉ cần vật chất để tăng sinh khối mà cấu trúc mô cũng phải khỏe.
Trong đó cần đặc biệt chú ý Canxi và Bo, kết hợp Silic và các nguyên tố khác.
Mức có thể tham khảo cho 100 lít nước:
- Ca-EDTA 10%: 50–100 g
- Solubor: 10–20 g
- Silic: sử dụng theo dạng Silic, hàm lượng thực tế và hướng dẫn của từng sản phẩm.
Ngoài ra, nên bổ sung Mg, Zn và các trung vi lượng khác theo tình trạng cây để duy trì dinh dưỡng cân đối. Không nên xem Ca-B-Si là một công thức riêng có thể thay thế NPK. Đây là nhóm bổ sung bên cạnh nền dinh dưỡng chính của cây.
5. Magie và Kẽm có vai trò gì trong giai đoạn nuôi chồi?
Muốn cành khỏe thì trước hết phải có bộ lá hoạt động tốt. Magie là nguyên tố trung tâm trong cấu trúc diệp lục và có vai trò quan trọng đối với quang hợp. Kẽm tham gia hoạt động của nhiều enzyme và các quá trình sinh trưởng của cây. Bộ lá khỏe sẽ giúp cây tạo carbohydrate qua quang hợp. Đây mới chính là nguồn carbon quan trọng để xây dựng thân, cành, rễ và các cơ quan khác. Vì vậy, nuôi cành không nên chỉ nhìn vào độ dài của chồi mà phải đồng thời quan sát màu lá, kích thước lá và khả năng hoàn thiện của cả cơi đọt.
6. Có thể dùng chất điều hòa sinh trưởng để hỗ trợ chồi phát triển không?
Có thể, nhưng chất điều hòa sinh trưởng nên đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế dinh dưỡng.
Khi cây có bộ rễ khỏe và đủ nguồn dinh dưỡng, có thể tham khảo Auxin ở nồng độ thấp hoặc Compound Sodium Nitrophenolate để hỗ trợ hoạt động sinh trưởng của chồi tùy tình trạng cây.
Có thể hiểu đơn giản: Dinh dưỡng cung cấp nguyên liệu để cây xây dựng mô mới, còn chất điều hòa sinh trưởng tác động đến tín hiệu và quá trình điều hòa sinh trưởng của cây
Nếu cây thiếu dinh dưỡng hoặc bộ rễ đang hoạt động kém, việc tăng chất điều hòa sinh trưởng không thể thay thế nguồn vật chất mà cây cần để tạo cành và lá.
7. Có nên sử dụng GA₃ để kéo chồi quất?
Có thể sử dụng, nhưng cần thận trọng về nồng độ và mục tiêu. GA₃ thuộc nhóm gibberellin, có khả năng thúc đẩy kéo dài thân và lóng ở nhiều loại cây. Do đó, GA₃ có thể hữu ích khi mục tiêu là hỗ trợ chồi vươn và kéo dài đốt.
Tuy nhiên, mục tiêu khi làm tán quất không phải chỉ là: “chồi càng dài càng tốt”.
Mà phải đạt được: Chồi vươn khỏe – đốt phát triển phù hợp – cành tăng đường kính – mô cành khỏe và bộ lá hoàn chỉnh.
Nếu sử dụng GA₃ quá mạnh, sinh trưởng có thể thiên nhiều về kéo dài. Khi dinh dưỡng và điều kiện sinh trưởng không theo kịp, thân cành có thể không đạt được độ mập và độ cứng mong muốn.
8. Muốn sử dụng GA₃ mà cành vẫn mập cần làm gì?
Không nên xem GA₃ là yếu tố chính để tạo cành khỏe. Nếu cần hỗ trợ kéo chồi, phải đặt GA₃ trong một hệ thống dinh dưỡng đầy đủ:
NPK cân đối + Ca + B + Si + Mg + Zn và các nguyên tố cần thiết khác.
Đồng thời cây phải có:
- Bộ rễ khỏe.
- Nước đầy đủ nhưng không úng.
- Bộ lá hoạt động tốt.
- Ánh sáng phù hợp.
- Mật độ chồi hợp lý.
Nếu cây đang thiếu dinh dưỡng mà chỉ tập trung kéo dài chồi thì có thể tạo ra một cơi chồi dài nhưng chất lượng cành không đạt mục tiêu.
9. Chồi quất vươn mạnh nhưng cành nhỏ cần kiểm tra gì?
Nếu chồi kéo dài nhanh nhưng cành không tăng đường kính tương xứng, cần kiểm tra toàn bộ chế độ chăm sóc thay vì lập tức tăng thêm một loại phân. Có thể xem xét:
Thứ nhất, NPK có quá thiên về đạm hay không?
Thứ hai, cây có được cung cấp đầy đủ Canxi, Bo, Silic, Magie và vi lượng hay không?
Thứ ba, có sử dụng chất kéo dài sinh trưởng quá mạnh hay không?
Thứ tư, mật độ chồi trên cây có quá dày không?
Khi một cây phải nuôi quá nhiều chồi cùng lúc, nguồn carbohydrate và khoáng dinh dưỡng phải phân chia cho nhiều điểm sinh trưởng. Khi đó một số chồi có thể phát triển không đạt yêu cầu.
10. Có phải càng nhiều chồi thì càng tốt?
Trong giai đoạn làm tán, nhiều chồi là mục tiêu cần thiết. Tuy nhiên, sau khi đã có đủ số lượng chồi, cần chuyển sang quản lý chất lượng và vị trí của chồi. Những chồi mọc quá dày, sai hướng hoặc cạnh tranh trực tiếp với nhau có thể cần được điều chỉnh tùy mục tiêu tạo tán.
Lý do là cây có giới hạn về: khả năng hấp thu của rễ + diện tích lá quang hợp + lượng carbohydrate có thể tạo ra. Do đó, một bộ tán tốt không chỉ cần nhiều cành mà còn cần cành phân bố hợp lý và đủ khỏe để thực hiện nhiệm vụ mang trái sau này.
11. Quy trình nuôi chồi quất có thể hiểu đơn giản như thế nào?
Có thể chia thành một chuỗi:
Bộ rễ khỏe
↓
Cây bật nhiều chồi
↓
Cung cấp NPK cân đối
↓
Bổ sung Ca – B – Si và trung vi lượng
↓
Hỗ trợ điều hòa sinh trưởng khi cần
↓
Chồi vươn khỏe và cành tăng đường kính
↓
Lá phát triển hoàn chỉnh
↓
Cành cứng dần và hoàn thiện bộ tán
Như vậy, bật chồi và nuôi chồi là hai mục tiêu khác nhau. Sau khi đã bật đủ chồi, không nên tiếp tục chỉ tập trung kích thêm chồi mà cần chuyển sang nuôi những chồi hiện có thành cành khỏe.
Kết luận
Muốn chồi quất vươn khỏe, cành mập và cứng, cần kết hợp nhiều yếu tố chứ không thể chỉ dựa vào đạm hoặc một chất kích thích sinh trưởng. Nền tảng vẫn là bộ rễ khỏe và NPK cân đối. Sau đó nên chú ý Canxi, Bo, Silic, Magie, Kẽm và các nguyên tố cần thiết khác để hỗ trợ quá trình hình thành mô, phát triển bộ lá và hoàn thiện cành. GA₃ có thể hỗ trợ kéo dài chồi và đốt, nhưng cần sử dụng phù hợp. Nếu mục tiêu cuối cùng là tạo bộ tán khỏe để mang trái thì chồi không chỉ cần dài mà còn phải mập, khỏe và hoàn thiện mô tốt. Vì vậy, sau khi quất đã bật được nhiều chồi, mục tiêu chăm sóc nên chuyển từ “kích cho ra nhiều chồi” sang “nuôi những chồi đó thành cành khỏe”.