Cháy múi sầu riêng là một trong những lỗi thường gặp nhất trong giai đoạn nuôi trái, đặc biệt trong những năm thời tiết khắc nghiệt, nắng nóng kéo dài. Biểu hiện của cháy múi là: múi khô, teo tóp, chuyển màu nâu đen, mất mùi thơm và giá trị thương phẩm dù bên ngoài trái vẫn đẹp. Nếu không xử lý kịp thời, hiện tượng này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng cả mùa vụ.

I. Nguyên nhân gây cháy múi sầu riêng

Dưới đây là 5 nguyên nhân chính bà con cần đặc biệt lưu ý:

1. Thiếu nước – tưới không đều

• Khi cây đang nuôi trái mà bị khô hạn rồi sau đó tưới mạnh trở lại, rễ dễ bị "sốc nước", không hấp thu kịp, làm gián đoạn dòng dinh dưỡng lên trái.
• Tưới tập trung ở gốc mà không đều toàn vườn khiến độ ẩm không đồng nhất – cây hút nước chỗ có, chỗ không, ảnh hưởng đến sự phát triển của trái.

2. Bón phân mất cân đối – thiếu kali, thiếu bo, thừa đạm

• Kali là yếu tố quan trọng giúp vận chuyển đường vào trái, tích lũy tinh bột tạo cơm. Thiếu kali, trái lớn bên ngoài nhưng cơm không chín đều.
• Bo giúp vận chuyển canxi và đường, nếu thiếu sẽ làm đầu múi khô, múi bị cháy, đặc biệt ở giống Ri6.
• Thừa đạm, nhất là khi rễ hút đạm quá mạnh, khiến trái lớn nhanh nhưng bên trong rỗng, dễ dẫn đến sượng và cháy múi.

3. Rễ yếu do đất chai, nắng nóng kéo dài

• Nhiệt độ trên 38°C cộng với đất cứng, nghèo hữu cơ khiến rễ bị “cháy nắng”, mất khả năng hút nước và dinh dưỡng → trái không được nuôi đủ.
• Cây có thể vẫn xanh lá, nhưng trái bị khô múi vì không đủ dịch vận chuyển bên trong.

4. Đọt ra mạnh trong giai đoạn lên cơm

• Khi cây bung đọt mạnh đúng lúc trái đang cần dinh dưỡng tích lũy cơm → dinh dưỡng bị chia sẻ, trái thiếu dưỡng chất, dẫn tới múi bị teo khô.
• Đọt non hút nhiều kali và bo – cạnh tranh trực tiếp với trái.

5. Tán lá yếu – trái nhiều

• Một cây có thể ra 50–60 trái, nhưng nếu tán lá không đủ rợp, không đủ quang hợp sẽ dẫn đến tình trạng trái “đói ánh sáng”, không có năng lượng nuôi múi.
• Múi bị cháy một phần hoặc teo đều là dấu hiệu rõ ràng của mất cân đối giữa trái và tán.

II. Biện pháp khắc phục và phòng ngừa cháy múi

1. Quản lý nước chặt chẽ – giữ ẩm đều

• Tưới giữ ẩm toàn bộ vùng rễ, không tưới tập trung vào gốc.
• Tránh để cây héo hoặc mất nước vào giữa trưa – nếu cần, ưu tiên tưới sáng sớm hoặc chiều mát.

2. Bón phân cân đối – tăng kali, bổ sung vi lượng

• Giai đoạn trái 20–90 ngày tuổi:
  → Sử dụng NPK có hàm lượng kali cao, ví dụ: 13-13-17 hoặc 12-11-18.
  → Kết hợp Bo – Mg – Ca (dạng bón gốc hoặc phun lá).
• Giai đoạn trái sắp thu:
  → Chuyển sang Kali trắng (K₂SO₄) hoặc Kali cacbonat để ổn định chất lượng cơm và mùi vị.

3. Phun bổ sung amino – rong biển định kỳ

• Cứ mỗi 15 ngày/lần, phun Amino Acid hoặc Bột rong biển để tăng sức cây, ổn định trao đổi chất, hỗ trợ phát triển múi đồng đều, tránh sốc nhiệt – sốc phân.

4. Kiểm soát đọt non – tránh cạnh tranh dinh dưỡng

• Dùng các chất ức chế sinh trưởng nhẹ như CCC – Mepiquat chloride hoặc tăng Kali – Canxi – Silic để chặn đọt nhẹ, giúp nuôi trái ổn định.
• Không nên để đọt bung quá mạnh giai đoạn trái từ 60 ngày trở đi.

5. Tỉa trái hợp lý theo sức cây

• Tỉa sớm trước khi trái đạt 45 ngày tuổi để cây tập trung nuôi những trái tốt nhất.
• Ưu tiên giữ lại trái ở những cành mạnh, tán dày, tránh giữ trái trên những cành yếu hoặc không đủ lá che.

Bà con có thể sử dụng một số sản phẩm như:

• Bột rong biển 100% – 1g/1L nước, phun 15 ngày/lần.
• Combi Chelate 01 – cung cấp Mg, Bo, Ca, Zn... giúp dưỡng trái và giảm hiện tượng khô múi.
• Kali trắng (K₂SO₄) – bón gốc vào 75–90 ngày sau đậu trái.
• CCC + Mepiquat Chloride 98% – chặn đọt nhẹ, dùng liều 3–5g/20L khi thấy cây bung đọt quá mạnh.

Hiện tượng cháy múi không khó kiểm soát nếu bà con nắm vững kỹ thuật và chủ động điều chỉnh từ sớm. Quản lý nước – dinh dưỡng – đọt – tỉa trái một cách hợp lý chính là chìa khóa giúp cây sầu riêng cho trái đều cơm, ngon, dẻo và đạt giá trị thương phẩm cao.