Sau khi mắt cua sầu riêng đã nhú và phát triển ổn định, người trồng phải giải quyết một bài toán rất quan trọng: khi nào nên cho cây đi cơi đọt mới?
Nếu đọt đi quá sớm, nó có thể cạnh tranh với mầm hoa. Nhưng nếu đi quá muộn, đến lúc hoa xổ nhụy và hình thành trái non thì cơi đọt vẫn còn non.
Mục tiêu tốt nhất là bố trí để: Mắt cua đi trước – cơi đọt đi sau – cơi đọt già trước khi hoa xổ nhụy.
Kéo mắt cua và kéo đọt khác nhau thế nào?
Đây là hai giai đoạn khác nhau.
Kéo mắt cua
Được thực hiện khi mầm hoa đã xuất hiện và bắt đầu phát triển.
Mục tiêu là giúp:
- Mắt cua tiếp tục dài ra.
- Mầm hoa phát triển khỏe.
- Những mầm ra sau thu hẹp khoảng cách với nhóm ra trước.
- Tạo một đợt hoa chính tương đối đồng đều.
Kéo đọt
Là chủ động đưa một cơi đọt mới phát triển sau khi mắt cua đã đi trước một khoảng thời gian phù hợp.
Mục tiêu của kéo đọt không chỉ là làm cây có thêm lá.
Quan trọng hơn là tạo ra một bộ lá mới kịp trưởng thành trước xổ nhụy, sau đó tham gia quang hợp để hỗ trợ cây trong giai đoạn đậu và nuôi trái.
Vì sao không nên kéo đọt cùng lúc mắt cua mới nhú?
Mắt cua mới nhú cần có thời gian ổn định và phát triển.
Nếu ngay lúc đó cây đồng thời bật một cơi đọt mạnh, cả hai đều trở thành những cơ quan đang cần dinh dưỡng.
Khi ấy cây phải cùng lúc cung cấp nguồn lực cho:
mầm hoa + đọt non + lá non.
Do đó, nên để mắt cua đi trước một khoảng thời gian rồi mới chủ động đưa cơi đọt đi.
Một mốc tham khảo trong quy trình là khoảng 7–10 ngày sau khi mắt cua bắt đầu phát triển ổn định mới chuyển sang kéo đọt.
Vì sao lại là khoảng 7–10 ngày?
Mốc này liên quan đến thời gian phát triển của hoa và cơi đọt.
Từ khi mắt cua bắt đầu phát triển đến khi hoa hoàn thiện và bước vào xổ nhụy có thể mất khoảng 50–60 ngày.
Trong khi đó, một cơi đọt từ lúc nhú đến khi lá già hoàn chỉnh cần khoảng 45 ngày.
Nếu để mắt cua đi trước khoảng 7–10 ngày rồi mới kéo đọt, hai quá trình có khả năng gặp nhau ở trạng thái thuận lợi:
Mắt cua 7–10 ngày
↓
Bắt đầu kéo đọt
↓
Hoa tiếp tục phát triển
↓
Cơi đọt mở lá
↓
Cơi lá trưởng thành
↓
Hoa bước vào xổ nhụy.
Như vậy, thời gian phát triển của đọt được bố trí nằm gọn trong khoảng thời gian phát triển của hoa.
Vì sao cơi đọt cần già trước xổ nhụy?
Đây là mục tiêu quan trọng nhất.
Khi đọt và lá còn non, chúng cần nhiều carbohydrate và dinh dưỡng để xây dựng mô mới.
Nếu hoa đang xổ nhụy và trái non vừa hình thành đúng lúc cây có một cơi đọt non phát triển mạnh, khả năng cạnh tranh dinh dưỡng sẽ tăng.
Cây lúc này phải nuôi đồng thời:
đọt non + lá non + hoa + trái non.
Ngược lại, khi lá đã trưởng thành, vai trò của nó dần chuyển từ cơ quan tiêu thụ sang cơ quan quang hợp tạo carbohydrate.
Bộ lá mới khi đó có thể hỗ trợ cây trong quá trình nuôi trái.
Vì vậy, vấn đề không phải là:
“Có nên cho sầu riêng đi đọt khi đang làm hoa hay không?”
Mà là:
“Cho đọt đi lúc nào để nó già trước khi cây bước vào giai đoạn đậu trái?”
Khi bắt đầu kéo đọt có cần tiếp tục chặn đọt?
Không.
Trước đó, trong thời gian mắt cua mới xuất hiện, nếu thời tiết ẩm hoặc mưa làm cây có nguy cơ bật đọt sớm thì có thể cần kiểm soát đọt trong thời gian ngắn.
Nhưng khi đã đến thời điểm chủ động kéo đọt, mục tiêu hoàn toàn thay đổi.
Lúc này đọt là thứ chúng ta cần, chứ không phải thứ cần loại bỏ.
Do đó, không nên vừa cố kéo đọt vừa tiếp tục áp dụng chế độ quản lý nhằm kìm hãm sinh trưởng.
Kéo đọt rồi có cần tiếp tục siết nước?
Không nên.
Một cơi đọt muốn phát triển từ mũi giáo thành bộ lá hoàn chỉnh cần:
- Nước.
- Dinh dưỡng.
- Bộ rễ hoạt động.
- Điều kiện sinh trưởng thuận lợi.
Trong khi đó, mắt cua cũng đang tiếp tục phát triển.
Từ thời điểm này, cây phải nuôi song song:
cơi đọt + mầm hoa.
Vì vậy, khi kéo đọt đã thành công, cần chuyển dần sang chế độ chăm sóc nhằm nuôi cả hai cơ quan, thay vì tiếp tục duy trì trạng thái thiếu nước và thiếu dinh dưỡng như giai đoạn xử lý ra hoa.
Dinh dưỡng giai đoạn kéo đọt cần theo hướng nào?
Mục tiêu lúc này là tạo một bộ lá mới khỏe và hoàn chỉnh nhưng không làm mất cân bằng quá trình phát triển của hoa.
Do đó cần đảm bảo:
- Đủ đạm cho sinh trưởng đọt và lá.
- Đủ lân cho quá trình chuyển hóa năng lượng.
- Đủ kali để duy trì cân bằng sinh trưởng.
- Trung và vi lượng phục vụ hình thành mô mới.
- Bộ rễ đủ khỏe để hấp thu.
Điểm quan trọng là cân đối, không phải càng nhiều đạm càng kéo đọt tốt.
Một cơi đọt quá mạnh, kéo dài thời gian lá non hoặc phát triển không đồng đều cũng không đạt mục tiêu.
Làm sao biết cơi đọt đang đi đúng tiến độ?
Không nên chỉ tính số ngày.
Cần quan sát trực tiếp:
Nhú mũi giáo → đọt kéo dài → lá mở → lá lụa → lá chuyển xanh → lá trưởng thành.
Sau khi kéo đọt, nên thường xuyên so sánh tuổi cơi đọt với tuổi hoa.
Nếu cơi đọt phát triển quá chậm trong khi hoa tiến nhanh về xổ nhụy, cần tìm nguyên nhân:
- Rễ yếu.
- Thiếu nước.
- Dinh dưỡng không cân đối.
- Sâu bệnh trên đọt.
- Thời tiết bất lợi.
Mục tiêu cuối cùng vẫn là lá hoàn thiện trước khi hoa bước vào giai đoạn xổ nhụy.
Những sai lầm thường gặp khi kéo đọt sầu riêng
Kéo đọt quá sớm: mắt cua chưa ổn định đã phải cạnh tranh với sinh trưởng thân lá.
Kéo đọt quá muộn: đến xổ nhụy, lá vẫn còn non.
Chặn đọt quá mạnh rồi mới kéo: cơi đọt khó phục hồi và phát triển đồng đều.
Kéo đọt nhưng vẫn siết nước: cây không đủ điều kiện để hoàn thành cơi.
Thúc đạm quá mạnh: đọt phát triển quá sung và kéo dài thời gian lá non.
Chỉ nhìn đọt mà không nhìn hoa: kỹ thuật này phải quản lý đồng thời hai “đồng hồ” là tuổi hoa và tuổi đọt.
Nguyên tắc dễ nhớ
Có thể hình dung toàn bộ quá trình như sau:
Mắt cua bắt đầu phát triển
↓
Cho mắt cua đi trước khoảng 7–10 ngày
↓
Bắt đầu kéo cơi đọt
↓
Phục hồi nước và dinh dưỡng
↓
Đọt kéo dài – mở lá – lá lụa
↓
Hoa tiếp tục phát triển
↓
Cơi lá trưởng thành
↓
Hoa xổ nhụy – hình thành trái non.
Đây chính là cách bố trí để hạn chế sự cạnh tranh dinh dưỡng giữa đọt non và giai đoạn đầu của quá trình hình thành trái.
Kết luận
Kéo mắt cua và kéo đọt là hai bước liên tiếp nhưng có mục tiêu khác nhau.
Mắt cua cần được ưu tiên phát triển trước. Sau đó mới bố trí cơi đọt để tạo thêm bộ lá cho cây.
Điểm mấu chốt là tính được khoảng cách giữa hai quá trình: Mắt cua đi trước – đọt đi sau – lá già trước xổ nhụy.
Mốc 7–10 ngày có thể sử dụng để tham khảo, nhưng không nên áp dụng cứng nhắc. Thời tiết, giống, sức cây và điều kiện từng vùng có thể làm tốc độ phát triển thay đổi.
Cuối cùng vẫn phải quan sát tuổi mắt cua + tuổi cơi đọt, thay vì chỉ nhìn lịch.