1. Vì sao cần hiểu mối quan hệ giữa các loại phân bón?
Trong quá trình canh tác, cây trồng cần hấp thu rất nhiều nguyên tố dinh dưỡng khác nhau như Đạm (N), Lân (P), Kali (K), Canxi (Ca), Magie (Mg), Sắt (Fe), Bo (B), Mangan (Mn), Kẽm (Zn)…
Tuy nhiên, không phải cứ bón đủ là cây sẽ hấp thu hết. Có những loại phân bón khi sử dụng cùng nhau sẽ hỗ trợ nhau phát huy hiệu quả (gọi là tương hỗ), nhưng cũng có những loại kìm hãm lẫn nhau (gọi là đối kháng), khiến cây không hấp thu tốt hoặc thậm chí bị thiếu hụt.
👉 Bón phân mà không hiểu rõ sự tương hỗ – đối kháng dễ dẫn đến:
• Cây không hấp thu được dinh dưỡng ➜ phí tiền, giảm hiệu quả.
• Gây mất cân bằng dinh dưỡng ➜ cây sinh trưởng kém, dễ sâu bệnh.
• Ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng nông sản.
2. Hiểu đúng các mối quan hệ tương hỗ – đối kháng giữa các loại phân bón
Cây trồng cần rất nhiều loại dinh dưỡng khác nhau, nhưng không phải cứ bón nhiều loại cùng lúc là tốt. Một số chất khi bón cùng nhau sẽ giúp cây hấp thu tốt hơn (tương hỗ), còn có những chất lại cản trở nhau (đối kháng), khiến cây không hấp thu được dù đã bón.
Dưới đây là một số mối quan hệ phổ biến:
1. Phân đạm (N)
• Bón quá nhiều Kali, Lân ➜ cây khó hấp thu đạm.
• Thiếu Bo ➜ hấp thu đạm giảm.
👉 Lưu ý: Đạm giúp cây phát triển nhanh, ra lá nhiều. Nên tránh bón đồng thời các chất đối kháng.
2. Phân lân (P)
• Đạm, Kẽm, Sắt, Vôi làm giảm hấp thu lân.
• Magie hỗ trợ hấp thu lân tốt hơn.
👉 Lưu ý: Lân quan trọng cho rễ, hoa và trái. Tránh bón chung với vôi hoặc sắt.
3. Kali (K)
• Đạm, Canxi, Magie, Kẽm nếu quá nhiều ➜ cản trở hấp thu Kali.
• Bo giúp tăng hấp thu Kali.
👉 Lưu ý: Kali giúp trái to, ngọt, chắc khỏe. Nên phối hợp với Bo hợp lý.
4. Canxi (Ca)
• Bị ảnh hưởng bởi: Đạm, Kali, Magie, Bo, Lưu huỳnh, Mangan…
• Phân chứa amoni (SA, Ure) ➜ giảm hấp thu Canxi, đặc biệt ở trái.
👉 Lưu ý: Thiếu Canxi ➜ trái nứt, rụng. Nên bổ sung qua lá trong giai đoạn nuôi trái.
5. Magie (Mg)
• Dùng nhiều Đạm, Kali, Lân, Lưu huỳnh ➜ dễ gây thiếu Magie.
• Magie kết hợp tốt với Kẽm. Thiếu Magie ➜ dễ thiếu thêm Kẽm, Mangan.
👉 Lưu ý: Magie giúp lá xanh, quang hợp tốt. Thiếu Magie ➜ lá vàng giữa gân.
6. Sắt (Fe)
• Dùng nhiều Đạm nitrat, Lân, Canxi, Bo ➜ dễ thiếu Sắt.
• Kali hỗ trợ hấp thu Sắt.
👉 Lưu ý: Thiếu Sắt ➜ lá non vàng. Nên bổ sung phân có sắt hoặc phun qua lá khi đất kiềm.
7. Bo (B)
• Canxi và Bo có quan hệ chặt chẽ: Canxi nhiều ➜ cây cần thêm Bo.
• Bón nhiều Đạm ➜ giảm hấp thu Bo.
• Thiếu Bo mà bón nhiều Kali ➜ dễ thiếu trầm trọng hơn. Nhưng dư Bo kết hợp Kali ➜ dễ gây ngộ độc.
👉 Lưu ý: Bo giúp đậu trái, chống rụng hoa. Dùng đúng liều và đúng thời điểm.
8. Mangan (Mn)
• Bị đối kháng bởi Canxi, Kẽm, Sắt.
• Đất nhiều vôi hoặc pH cao ➜ Mangan khó tan.
• Lưu huỳnh và Clo giúp tăng hấp thu Mangan.
👉 Lưu ý: Mangan giúp lá khỏe, phát triển ổn định. Đất kiềm nên phun qua lá.
9. Phân hữu cơ
• Cải tạo đất, giữ ẩm, bổ sung trung – vi lượng.
• Bón quá nhiều ➜ vi sinh vật hút đạm, gây thiếu đạm tạm thời.
• Một số chất hữu cơ gây khóa Kẽm ➜ cây thiếu Kẽm.
👉 Lưu ý: Kết hợp hợp lý với phân NPK và vi lượng. Không nên lạm dụng.