Giai đoạn từ 30 - 60 ngày trước thu hoạch là thời điểm quyết định năng suất và chất lượng thương phẩm của trái sầu riêng. Sau nhiều tháng chăm sóc, chỉ một vài đợt mưa trái mùa hoặc thời tiết biến động mạnh cũng có thể làm giảm đáng kể chất lượng trái.
Các hiện tượng thường gặp trong giai đoạn này gồm:
- Sượng cơm.
- Cháy múi.
- Cơm nhão hoặc lên cơm không đồng đều.
- Giảm hương vị đặc trưng.
- Giảm giá bán khi thu hoạch.
Do đó, việc quản lý nước, dinh dưỡng và chống stress cho cây trong giai đoạn cuối vụ là yếu tố đặc biệt quan trọng.
Vì sao sầu riêng gần thu hoạch dễ bị sượng cơm?
Khi xuất hiện mưa trái mùa hoặc lượng nước trong đất tăng đột ngột, bộ rễ sẽ hấp thu nước mạnh hơn bình thường.
Nước được vận chuyển lên trái làm tăng hàm lượng nước trong cơm. Nếu tốc độ tích lũy chất khô không theo kịp tốc độ hấp thu nước, trái dễ xuất hiện các hiện tượng:
- Sượng nước.
- Sượng cơm.
- Cháy múi.
- Cơm không mềm hoặc không đạt màu sắc đặc trưng.
Nguy cơ này thường cao hơn ở những vườn thoát nước kém hoặc vẫn duy trì tưới nhiều trong thời gian có mưa.
Kiểm soát độ ẩm là giải pháp đầu tiên
Khi gặp mưa trái mùa, nhà vườn cần ưu tiên ổn định độ ẩm đất.
Các biện pháp cần thực hiện gồm:
- Khơi thông rãnh thoát nước.
- Hạn chế tưới khi đất còn đủ ẩm.
- Theo dõi độ ẩm đất thường xuyên.
- Tránh để đất khô hạn kéo dài rồi tưới đẫm trở lại.
Mục tiêu là giữ độ ẩm ổn định để hạn chế việc cây hấp thu nước quá mức trong thời gian ngắn.
Tăng cường Kali Sunphat để hỗ trợ lên cơm
Kali là nguyên tố quan trọng nhất trong giai đoạn hoàn thiện chất lượng trái.
Kali giúp:
- Vận chuyển đường từ lá vào trái.
- Tăng tích lũy tinh bột và chất khô.
- Hỗ trợ quá trình lên cơm.
- Cải thiện độ ngọt và chất lượng cơm trái.
Liều lượng sử dụng: 200-300g K2SO4/gốc
Khi gặp mưa trái mùa, việc bổ sung Kali Sunphat giúp cây duy trì khả năng vận chuyển carbohydrate vào trái, từ đó góp phần hạn chế nguy cơ sượng cơm do dư nước.
Ngoài Kali, Kali Sunphat còn cung cấp lưu huỳnh - nguyên tố tham gia tổng hợp protein và nhiều hợp chất tạo hương vị tự nhiên cho trái.
Vai trò của Kali Silicat trong giai đoạn mưa kéo dài
Song song với Kali Sunphat bón gốc, Kali Silicat có thể được sử dụng qua lá nhằm hỗ trợ cây trong điều kiện thời tiết bất lợi.
Kali Silicat cung cấp: Kali (K), Silic (Si).
Silic giúp tăng độ bền thành tế bào và nâng cao khả năng chống chịu của cây trước các điều kiện bất lợi như: Mưa kéo dài, độ ẩm cao,biến động nhiệt độ.
Việc bổ sung Kali Silicat giúp:
- Tăng độ cứng mô tế bào.
- Hạn chế tác động của hiện tượng hấp thu nước quá mức.
- Hỗ trợ ổn định chất lượng trái.
- Giúp vỏ trái cứng cáp và đồng đều hơn.
Bổ sung Kẽm và Magie để nâng cao chất lượng thương phẩm
Kẽm tham gia vào nhiều quá trình enzyme và trao đổi chất trong cây.
Khi được cung cấp đầy đủ, Kẽm giúp:
- Duy trì hoạt động sinh lý ổn định.
- Giúp vỏ trái xanh đẹp.
- Tăng độ đồng đều của trái.
- Nâng cao giá trị thương phẩm.
Magie là thành phần trung tâm của phân tử diệp lục.
Magie có vai trò:
- Duy trì quang hợp.
- Tăng tổng hợp đường.
- Hỗ trợ vận chuyển carbohydrate vào trái.
- Tăng tích lũy chất khô trong cơm.
Sự kết hợp giữa Kali, Kẽm và Magie giúp cây duy trì hiệu quả quang hợp và nuôi trái tốt hơn trong giai đoạn cuối vụ.
Hỗ trợ cây chống stress bằng Brassinosteroid
Mưa trái mùa thường đi kèm với hiện tượng thay đổi đột ngột về nhiệt độ, độ ẩm và sinh lý cây trồng.
Khi đó cây dễ xuất hiện:
- Stress sinh lý.
- Sốc nhiệt.
- Phục hồi sinh trưởng bất thường.
- Ra đọt non trong lúc trái chưa thu hoạch.
Brassinosteroid là nhóm hormone thực vật có vai trò:
- Tăng khả năng chống chịu stress.
- Giúp cây thích nghi tốt hơn với biến động môi trường.
- Hỗ trợ phục hồi bộ lá và đọt non.
- Duy trì hoạt động quang hợp trong điều kiện bất lợi.
Việc bổ sung Brassinosteroid với liều lượng phù hợp có thể giúp cây giảm tác động của stress do thời tiết và ổn định sinh lý trong giai đoạn gần thu hoạch.
Quản lý hiện tượng ra đọt sau mưa
Sau các đợt mưa kéo dài, cây sầu riêng thường có xu hướng bật đọt trở lại.
Nếu đọt phát triển quá mạnh trong khi trái vẫn còn trên cây sẽ xảy ra hiện tượng cạnh tranh dinh dưỡng giữa đọt và trái.
Nhà vườn cần:
- Theo dõi sự phát triển của đọt non.
- Bảo vệ đọt khỏi sâu bệnh.
- Không để đọt phát triển quá mạnh.
- Duy trì cân bằng giữa sinh trưởng và nuôi trái.
Một bộ đọt khỏe trong giai đoạn này cũng là tiền đề quan trọng cho quá trình phục hồi cây sau thu hoạch.
Theo dõi sâu bệnh cuối vụ
Ngoài vấn đề sượng cơm và cháy múi, nhà vườn cần quan tâm đến các đối tượng gây hại cuối vụ như:
- Rệp sáp.
- Sâu đục trái.
- Nấm bệnh trên cuống và vỏ trái.
Việc kiểm soát tốt sâu bệnh giúp bảo vệ chất lượng thương phẩm và hạn chế hao hụt khi thu hoạch.
Kết luận
Trong điều kiện xuất hiện mưa trái mùa, việc quản lý tốt nước và dinh dưỡng là chìa khóa để duy trì chất lượng trái sầu riêng.
Một chương trình chăm sóc hợp lý nên kết hợp:
- Kiểm soát độ ẩm đất.
- Bổ sung Kali Sunphat qua gốc.
- Tăng cường Kali Silicat qua lá.
- Bổ sung Kẽm và Magie.
- Hỗ trợ chống stress bằng Brassinosteroid.
- Quản lý sâu bệnh cuối vụ.
Thực hiện đồng bộ các giải pháp trên sẽ giúp hạn chế nguy cơ sượng cơm, cháy múi, nâng cao chất lượng trái và gia tăng giá trị thương phẩm khi thu hoạch.