1. Nhóm dinh dưỡng nên hạn chế khi cây đang bị bệnh
Đạm (N)
Đạm là dưỡng chất giúp cây phát triển thân, lá và đọt non. Tuy nhiên, khi cây đang bị nấm bệnh, việc bổ sung quá nhiều đạm sẽ làm mô non phát triển nhanh, mềm và chứa nhiều nước, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm và vi khuẩn xâm nhập.
Vì vậy:
- Khi cây chưa bị bệnh, vẫn có thể sử dụng đạm bình thường nhưng nên kết hợp biện pháp phòng bệnh.
- Khi cây đã bị bệnh, nên tạm ngừng các loại phân có hàm lượng đạm cao như Urea, SA, DAP hoặc các công thức NPK giàu đạm.
Amino Acid
Amino Acid là nguồn đạm hữu cơ, giúp cây phục hồi và tổng hợp protein. Tuy nhiên, trong giai đoạn cây đang bị bệnh, việc kích thích hình thành mô non cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh nếu chưa kiểm soát tốt nguồn bệnh.
Do đó, Amino Acid phù hợp hơn khi:
- Cây khỏe hoặc chỉ sử dụng kết hợp trong các lần phun phòng bệnh
- Hạn chế sử dụng khi cây đang bị nấm bệnh nặng
GA₃
GA₃ là chất điều hòa sinh trưởng giúp kéo dài tế bào và thúc đẩy đọt phát triển.
Trong mùa mưa, GA₃ vẫn có thể sử dụng để phục hồi cây hoặc kích thích đọt khi cây khỏe. Tuy nhiên, nếu cây đang nhiễm bệnh, việc kích thích sinh trưởng sẽ làm mô non xuất hiện nhiều hơn và dễ bị nấm bệnh tấn công.
Vì vậy, chỉ nên sử dụng GA₃ khi cây đã được kiểm soát bệnh hoặc chưa có áp lực bệnh.
2. Nhóm dinh dưỡng nên ưu tiên
Kali (K)
Kali là dưỡng chất rất quan trọng trong mùa mưa vì giúp:
- Làm cứng thành tế bào
- Điều hòa nước trong cây
- Tăng khả năng chống chịu
- Hạn chế đổ ngã
- Giảm nguy cơ xâm nhập của nấm bệnh
Khi cây đang bị bệnh, nên ưu tiên các nguồn Kali đơn hoặc các công thức có tỷ lệ Kali cao hơn nhiều so với Đạm.
Canxi (Ca)
Canxi là thành phần quan trọng của thành tế bào. Khi được cung cấp đầy đủ, cây sẽ:
- Cứng cáp hơn
- Giảm nứt trái
- Hạn chế rụng trái
- Làm chậm quá trình xâm nhập của nấm bệnh
Nếu cây đang bị bệnh, nên ưu tiên Canxi-Bo hoặc các sản phẩm Canxi không chứa đạm thay vì Canxi Nitrat.
Silic (Si)
Silic giúp tăng độ cứng của biểu bì và thành tế bào, từ đó nâng cao khả năng chống chịu trước điều kiện bất lợi và giảm nguy cơ nấm bệnh xâm nhập.
Đây là dưỡng chất rất phù hợp để bổ sung định kỳ trong mùa mưa.
3. Nhóm dinh dưỡng có thể sử dụng bình thường
Lân (P)
Lân chủ yếu tham gia vào quá trình hình thành bộ rễ và chuyển hóa năng lượng.
Lân không làm tăng đáng kể áp lực bệnh, tuy nhiên khi lựa chọn sản phẩm cần lưu ý thành phần đi kèm. Nếu sản phẩm chứa nhiều đạm thì vẫn nên hạn chế khi cây đang bị bệnh.
Magie (Mg)
Magie là nguyên tố trung tâm của phân tử diệp lục, giúp cây quang hợp và tạo năng lượng.
Việc bổ sung Magie định kỳ trong mùa mưa giúp cây duy trì hoạt động sinh lý ổn định mà không làm tăng nguy cơ bệnh.
Vi lượng
Các nguyên tố như Kẽm, Bo, Sắt, Mangan, Đồng và Molypden đều cần thiết cho hoạt động enzyme, quang hợp và sinh trưởng của cây.
Trong mùa mưa, cây vẫn cần được bổ sung vi lượng định kỳ để duy trì sức sống và khả năng chống chịu.
4. Chất điều hòa sinh trưởng nào có thể sử dụng?
Không phải tất cả chất điều hòa sinh trưởng đều cần ngừng khi cây bị bệnh.
- GA₃: Chỉ nên dùng khi cây khỏe hoặc đã kiểm soát được bệnh.
- NAA: Có thể sử dụng để hạn chế rụng trái non khi cần thiết.
- Brassinolide: Có thể hỗ trợ cây tăng sức chống chịu và phục hồi sau stress mà không làm tăng đáng kể áp lực bệnh.
Kết luận
Trong mùa mưa, mục tiêu quan trọng không chỉ là diệt nấm bệnh mà còn phải xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp để cây duy trì sức sống và khả năng chống chịu.
Khi cây đang bị bệnh, nên hạn chế các nguồn dinh dưỡng hoặc chất điều hòa sinh trưởng thúc đẩy mô non phát triển quá mạnh như Đạm, Amino Acid và GA₃. Ngược lại, nên ưu tiên Kali, Canxi, Silic, đồng thời tiếp tục bổ sung Magie, Lân và các nguyên tố vi lượng theo nhu cầu của cây.
Một chương trình dinh dưỡng hợp lý kết hợp với biện pháp phòng trừ bệnh đúng thời điểm sẽ giúp cây nhanh phục hồi, giảm số lần phun thuốc và nâng cao hiệu quả canh tác trong mùa mưa.