1. Cơ chế cạnh tranh GA3 giữa đọt và trái non
-
GA3 bị hút lên đọt non
-
GA3 có vai trò kích thích kéo dài tế bào, nên khi cây ra đọt mạnh, lượng GA3 sẽ bị hút lên các mô phân sinh ở đỉnh ngọn để thúc đẩy sự phát triển của chồi và cành.
-
Điều này làm giảm lượng GA3 cung cấp cho trái non, đặc biệt là ở phần cuống trái.
-
-
GA3 thấp ở cuống trái làm yếu mô liên kết
-
Trái non cần một lượng GA3 nhất định để duy trì sự phát triển và ngăn chặn sự hình thành tầng rời ở cuống trái.
-
Khi GA3 bị hút lên đọt, lượng GA3 ở cuống trái giảm, dẫn đến sự suy yếu của mô liên kết, làm tầng rời (abscission layer) hình thành sớm, khiến trái dễ rụng.
-
-
Mất cân bằng hormone giữa GA3, Auxin (IAA) và ABA
-
Ngoài GA3, sự ổn định của Auxin (IAA) cũng quan trọng để giữ trái.
-
Khi cây phát triển đọt quá mạnh, Auxin cũng bị hút lên ngọn, làm giảm Auxin ở trái.
-
Khi GA3 và Auxin giảm, nhưng ABA (Abscisic Acid - hormone gây rụng) tăng lên, trái non sẽ dễ rụng hơn do sự hình thành tầng rời mạnh mẽ hơn.
-
2. Làm thế nào để khắc phục rụng trái do cạnh tranh GA3?
2.1 Kiểm soát sinh trưởng đọt bằng chất ức chế GA
-
Sử dụng chất ức chế GA để hạn chế sinh trưởng đọt, giữ GA3 ổn định hơn cho trái non:
-
Mepiquat chloride (PIX): 250-500ppm, phun khi đọt non mới nhú để ức chế sinh trưởng.
-
Paclobutrazol (PBZ): 1-2g hoạt chất/gốc (tưới gốc) hoặc phun 500-1000ppm khi cây ra đọt mạnh.
-
Chlormequat chloride (CCC): Có thể được sử dụng với liều lượng phù hợp để kiểm soát đọt.
-
-
Không phun GA3 trong giai đoạn này
-
Nếu cần dùng GA3 để giữ trái, chỉ phun liều thấp (5-10ppm) vào trái non, tránh phun lên lá và đọt.
-
2.2 Bổ sung GA3 ở trái non (nếu cần)
-
Phun GA3 liều thấp (5-10ppm) trực tiếp lên trái non để duy trì lượng GA3 cần thiết, giúp trái phát triển và hạn chế tầng rời.
-
Lưu ý: Không phun GA3 quá liều, vì có thể làm mất cân bằng hormone và gây tác dụng ngược.
2.3 Tăng cường Kali (K) và Canxi (Ca)
-
Kali (K): Giúp tăng cường vận chuyển dinh dưỡng, duy trì sự phát triển ổn định giữa đọt và trái.
-
Canxi (Ca): Giúp củng cố mô liên kết ở cuống trái, giảm nguy cơ rụng trái.
-
Phun Canxi - Bo (CaB) định kỳ 7-10 ngày/lần để giúp cuống trái khỏe hơn.
2.4 Giảm bớt lượng Đạm (N) trong giai đoạn đậu trái
-
Đạm cao sẽ kích thích cây "đi đọt" mạnh hơn, làm tăng nhu cầu GA3 ở ngọn.
-
Chuyển sang đạm dạng Nitrat (NO3⁻) thay vì Amoni (NH4⁺) để tránh kích thích sinh trưởng quá mức.
-
Không bón nhiều phân Urea trong giai đoạn cây nuôi trái.
3. Kiểm soát đọt & hạn chế rụng trái non trên sầu riêng
3.1 Kiểm soát đọt bằng chất ức chế GA
-
Paclobutrazol (PBZ): 1-2g hoạt chất/gốc (tưới gốc) hoặc phun 500-1000ppm khi cây ra đọt mạnh.
-
Mepiquat chloride (PIX): 250-500ppm, phun khi đọt non mới nhú để ức chế sinh trưởng.
-
Không phun GA3 trong giai đoạn này
-
Nếu cần dùng GA3 để giữ trái, chỉ phun liều thấp (5-10ppm) vào trái non, tránh phun lên lá và đọt.
-
3.2 Giảm cạnh tranh dinh dưỡng giữa đọt và trái
-
Hạn chế bón Đạm (N):
-
Giảm lượng đạm Amoni (NH4⁺), chỉ dùng dạng Nitrat (NO3⁻) để tránh kích thích đọt.
-
Không bón nhiều phân Urea trong giai đoạn cây nuôi trái.
-
-
Tăng cường Kali (K) & Canxi (Ca):
-
Kali giúp vận chuyển dinh dưỡng ổn định, hạn chế đọt hút GA3.
-
Canxi giúp cuống trái cứng cáp, giảm nguy cơ rụng trái.
-
Phun CaB (Canxi - Bo) định kỳ 7-10 ngày/lần để giúp cuống trái khỏe hơn.
-
3.3 Kiểm soát nước hợp lý
-
Hạn chế tưới quá nhiều nước khi cây đang đậu trái, vì nước nhiều kích thích cây ra đọt mạnh.
-
Tưới nhỏ giọt hoặc tưới vừa đủ độ ẩm để giữ cây không bị stress nhưng không kích thích sinh trưởng đọt quá mức.
3.4 Nếu đọt quá mạnh, xử lý ngay để tránh rụng trái
-
Nếu thấy đọt ra quá mạnh trong giai đoạn nuôi trái, có thể phun PBZ hoặc PIX nhẹ để ức chế.
-
Nếu đọt ra rồi, có thể phun phân bón lá giàu Kali (K), Canxi (Ca) và Bo để giúp đọt chóng già, hạn chế cạnh tranh GA3 với trái.
4. Tóm lại
✅ Kiểm soát đọt bằng PBZ hoặc PIX
✅ Giảm Đạm, tăng Kali và Canxi
✅ Hạn chế tưới nhiều nước
✅ Theo dõi và can thiệp sớm khi đọt phát triển mạnh