Việc sử dụng chất điều hòa sinh trưởng (PGR) đúng liều lượng và đúng giai đoạn có thể giúp tăng tỷ lệ trổ bông, hạn chế đổ ngã, tăng số hạt chắc, tăng trọng lượng 1.000 hạt và cải thiện năng suất cuối vụ. Tuy nhiên không được lạm dụng, và không được sử dụng vượt quá nồng độ khuyến cáo, vì có thể gây nghẹt rễ, lép hạt, vàng lá hoặc sinh trưởng bất thường.
Dưới đây là những hoạt chất thường dùng trong canh tác lúa và nồng độ tham khảo an toàn:
✅ NAA (Auxin) – Tăng hạt chắc, nuôi hạt, tăng tỷ lệ đậu hạt
-
Công dụng: Giúp tăng tỷ lệ hạt chắc, tăng trọng lượng hạt, hạn chế lép lửng, đặc biệt hiệu quả trong điều kiện khô hạn, lạnh hoặc thiếu ánh sáng
-
Liều dùng:
-
Ngâm hạt giống: 4 – 8 ppm
-
Phun giai đoạn nuôi hạt: 4 – 8 ppm
-
✅ GA3 – Kéo dài thân, tăng sinh trưởng ban đầu
-
Công dụng: Kéo dài đốt, thúc đẩy cây vươn nhanh ở giai đoạn đẻ nhánh – đứng cái.
-
Liều dùng: 30 – 40 ppm (chỉ dùng sớm, không dùng giai đoạn chắc xanh – chín sữa, dễ làm lúa cao vóng và đổ ngã).
✅ 4-CPA-Na – Tăng trổ bông và tỷ lệ hạt chắc
-
Công dụng: Tăng số hạt hữu hiệu, tăng đậu hạt, hạn chế lép trong giai đoạn làm đòng.
-
Liều dùng: ≈ 100 ppm, phun lúc đứng cái – làm đòng.
✅ Uniconazole & Paclobutrazol – Chống đổ ngã, tăng đẻ nhánh
-
Công dụng: Hạn chế sinh trưởng chiều cao, giúp thân cứng – rễ khỏe – chống đổ ngã.
-
Liều dùng:
-
Uniconazole: 5 – 7 g / 10 L nước
-
Paclobutrazol: 15 – 20 g / 8 – 10 L nước
-
-
Giai đoạn: Đẻ nhánh – đứng cái
✅ CCC (Chlormequat Chloride) – Tăng số chồi hữu hiệu, chống đổ ngã
-
Công dụng: Lúa lùn – cứng cây – gốc to – rễ mạnh, từ đó tăng năng suất 15 – 30% nếu dùng đúng liều
-
Liều dùng:
-
25 – 30 ppm (giai đoạn đẻ nhánh)
-
≈ 100 ppm (giai đoạn đứng cái – làm đòng)
-
✅ Triacontanol & Brassinolide – Tăng rễ, tăng quang hợp
-
Công dụng: Kích rễ – xanh lá – tăng quang hợp – giúp cây phục hồi nhanh sau ngộ độc hoặc sau mưa
-
Liều dùng:
-
Triacontanol: 4 – 7 ppm
-
Brassinolide: 0,001 – 0,005 ppm
-
✅ DA6 & Atonic – Tăng khả năng chịu stress & tăng năng suất
-
Công dụng: Tăng tỷ lệ nảy mầm, tăng đề kháng, tăng trọng lượng 1.000 hạt, giúp cây chịu rét – chịu lạnh tốt.
-
Liều dùng:
-
DA-6: 10 – 15 ppm
-
Atonic: 9 – 18 ppm
-
✅ Ethephon – Thu hoạch đồng đều
-
Công dụng: Giúp chín đều, gom trái – gom hạt
-
Liều dùng: ≈ 500 ppm, dùng trước thu hoạch (lưu ý không phun sớm vì có thể gây rụng hạt)
⚠️ Lưu ý quan trọng khi dùng PGR trên lúa
-
Không pha quá liều – quá liều gây phản tác dụng
-
Không phối bừa bãi quá nhiều hoạt chất trong một lần phun
-
Không dùng PGR lúc lúa đang bị sâu bệnh nặng hoặc ngộ độc hữu cơ/phèn/mặn
-
Ưu tiên phối hợp NPK hợp lý + Trung vi lượng + PGR đúng thời điểm mới cho năng suất tối đa
📌 Kết luận
Chất điều hòa sinh trưởng không phải “thần dược”, nhưng nếu dùng đúng giai đoạn – đúng liều – đúng mục đích, sẽ giúp bông to – hạt chắc – thân cứng – rễ khỏe – năng suất cao và ổn định.