Bo (Boron - B) và Canxi (Calcium - Ca) là hai nguyên tố dinh dưỡng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với quá trình sinh trưởng, ra hoa và phát triển quả của cây trồng. Tuy nhiên, nhiều nhà vườn vẫn thắc mắc vì sao các chương trình phun Bo và Canxi thường khuyến cáo phun trực tiếp lên hoa, đọt non hoặc trái non thay vì chỉ phun lên lá già hay chỉ bón qua gốc.
Để hiểu rõ vấn đề này, cần xem xét đặc điểm vận chuyển của hai nguyên tố này trong cây.
Đặc điểm vận chuyển của Canxi trong cây
Canxi là nguyên tố có tính di động rất thấp. Sau khi được hấp thu, Canxi chủ yếu di chuyển theo dòng thoát hơi nước từ rễ lên thân và lá.
Điều này dẫn đến một số đặc điểm quan trọng:
- Canxi rất khó vận chuyển từ lá già sang lá non.
- Canxi hầu như không di chuyển từ lá sang trái.
- Những bộ phận có cường độ thoát hơi nước thấp như hoa và trái thường dễ thiếu Canxi.
Trong khi đó, các cơ quan đang phát triển mạnh như đọt non, lá non, hoa và trái non lại là nơi cần rất nhiều Canxi để hình thành vách tế bào mới.
Nếu cây không được cung cấp đủ Canxi ở các vị trí này, mô thực vật sẽ yếu, dễ bị biến dạng, nứt trái, thối cuống hoặc giảm chất lượng nông sản.
Vai trò của Bo đối với quá trình ra hoa và đậu quả
Bo là nguyên tố vi lượng nhưng có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng sinh sản của cây trồng.
Bo tham gia vào:
- Quá trình phân chia tế bào.
- Hình thành vách tế bào.
- Kéo dài ống phấn.
- Tăng tỷ lệ thụ phấn và thụ tinh.
- Vận chuyển đường từ lá đến hoa và trái.
Mặc dù khả năng di động của Bo cao hơn Canxi ở một số loại cây, nhưng nhìn chung Bo vẫn thuộc nhóm nguyên tố khó tái phân bố trong cây.
Do đó, các cơ quan sinh trưởng mạnh như đỉnh sinh trưởng, nụ hoa, hoa và trái non thường là những nơi dễ thiếu Bo nhất.
Vì sao nên phun Bo và Canxi trực tiếp lên hoa và trái non?
Nguyên nhân chính là do cả Bo và Canxi đều khó di chuyển đến các bộ phận đang phát triển nhanh.
Khi phun trực tiếp lên hoa, đọt non hoặc trái non:
- Dinh dưỡng được hấp thu ngay tại vị trí cần sử dụng.
- Giảm nguy cơ thiếu hụt cục bộ.
- Nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón.
- Tăng tỷ lệ đậu quả.
- Hạn chế hiện tượng rụng hoa, rụng trái non.
- Tăng chất lượng và độ đồng đều của trái.
Ngược lại, nếu chỉ phun lên lá già hoặc chỉ bón gốc, lượng Bo và Canxi thực sự đến được hoa và trái thường thấp hơn rất nhiều.
Nên phun Bo và Canxi vào bộ phận nào của cây?
Giai đoạn chuẩn bị ra hoa
Tập trung phun vào:
- Đỉnh sinh trưởng.
- Chồi hoa.
- Nụ hoa.
Mục đích:
- Tăng sức sống hạt phấn.
- Nâng cao khả năng thụ phấn.
- Hạn chế hiện tượng rụng nụ.
Giai đoạn hoa nở
Tập trung phun vào:
- Chùm hoa.
- Hoa đang nở.
Mục đích:
- Hỗ trợ kéo dài ống phấn.
- Tăng tỷ lệ thụ tinh.
- Nâng cao tỷ lệ đậu quả.
Giai đoạn trái non
Tập trung phun trực tiếp lên:
- Trái non.
- Cuống trái.
- Lá non xung quanh trái.
Mục đích:
- Tăng cường phân chia tế bào.
- Giúp trái phát triển đồng đều.
- Hạn chế nứt trái.
- Giảm rụng trái sinh lý.
- Tăng độ cứng và chất lượng vỏ quả.
Ứng dụng trên một số cây trồng
Na
Phun Bo và Canxi vào thời kỳ hoa nở và trái non giúp:
- Tăng tỷ lệ đậu quả.
- Giảm méo múi.
- Tăng độ đồng đều của quả.
Sầu riêng
Phun trực tiếp lên hoa và trái non giúp:
- Hạn chế rụng trái.
- Giảm sượng cơm liên quan đến thiếu Canxi.
- Tăng chất lượng quả thương phẩm.
Cam, quýt
Phun vào trái non giúp:
- Tăng độ cứng vỏ.
- Giảm nứt trái.
- Nâng cao khả năng bảo quản sau thu hoạch.
Kết luận
Bo và Canxi đều là những nguyên tố thiết yếu cho quá trình hình thành tế bào mới, phát triển hoa và nuôi trái. Do đặc tính khó di chuyển trong cây, hiệu quả sử dụng sẽ cao nhất khi được phun trực tiếp vào các cơ quan đang sinh trưởng mạnh như đọt non, nụ hoa, hoa và trái non. Đây là lý do các chương trình Canxi - Bo trước ra hoa và sau đậu trái thường mang lại hiệu quả rõ rệt hơn so với việc chỉ bón qua gốc.