Màu sắc và mã quả là yếu tố then chốt quyết định giá trị thương phẩm của vải thiều. Một chùm vải đỏ tươi, đều màu, vỏ căng sáng luôn có sức hút lớn trên thị trường trong và ngoài nước. Tuy nhiên, nhiều nhà vườn vẫn gặp tình trạng vải chín không đều, lên màu không đẹp, hoặc vỏ bị thâm, xỉn, làm giảm giá trị sản phẩm.
Vậy đâu là những biện pháp kỹ thuật giúp quả vải lên màu đỏ đẹp, mã sáng, tự nhiên và giữ được chất lượng sau thu hoạch?
1. Nguyên tắc giúp quả vải lên màu đẹp
Quá trình chuyển màu từ xanh sang đỏ của quả vải chịu ảnh hưởng bởi nội sinh (bên trong cây) và ngoại sinh (môi trường – kỹ thuật canh tác). Để quả vải lên màu đẹp, cần đồng thời kiểm soát tốt các yếu tố sau:
- Đảm bảo ánh sáng tự nhiên chiếu vào quả
- Hạn chế mật độ quả và lá che
- Cung cấp dinh dưỡng phù hợp, đặc biệt là Kali
- Phun đúng thời điểm, không lạm dụng phân thuốc
2. Biện pháp kỹ thuật giúp vải lên màu
2.1. Tỉa quả và tỉa lá tạo độ thông thoáng
- Tỉa bớt quả trên chùm, đặc biệt là những chùm sai quả hoặc chùm nằm trong tán rậm.
- Tỉa bớt lá che quanh vùng quả để ánh nắng trực tiếp chiếu vào quả, thúc đẩy quá trình tổng hợp anthocyanin – sắc tố tạo màu đỏ cho vỏ vải.
- Quả nằm trong vùng sáng sẽ lên màu đều, đỏ tươi và hạn chế bị thâm vỏ.
2.2. Phun Kali đúng thời điểm
- Kali là dưỡng chất thúc đẩy quá trình chín, lên màu, tăng độ đường và làm vỏ quả bóng đẹp.
- Không có loại “thuốc” đặc trị nào để lên màu, chủ yếu là dùng các sản phẩm giàu Kali như:
- Kali Sunphat (K2SO4)
2.3. Thời điểm phun quan trọng
- Chỉ phun khi quả còn trắng hoặc vừa chuyển hơi hồng, tuyệt đối không phun khi quả đã đỏ:
- Phun khi quả trắng giúp quả chín đỏ đều từ trong ra ngoài.
- Phun khi quả đã đỏ dễ gây hiện tượng thâm vỏ, hỏng mã, do quá trình oxy hóa diễn ra nhanh mà vỏ không còn khả năng đàn hồi tốt.
- Phun cách nhau 7 ngày, không lạm dụng, tối đa 2–3 lần/phút mùa.
2.4. Không để quả chín rộ mà chưa thu
- Một số sản phẩm giàu Kali làm quả đỏ nhanh, nếu không thu hoạch kịp sẽ chuyển sang màu xỉn, thâm, mất mã, đặc biệt khi gặp mưa hoặc độ ẩm cao.
- Nên căn thời điểm phun Kali cách ngày thu hoạch khoảng 10–12 ngày, tránh quá sớm hoặc quá muộn.
3. Một số lưu ý khác
- Không dùng Kali Clorua (KCl) vào giai đoạn này vì có thể ảnh hưởng đến chất lượng vỏ quả.
- Không nên phun khi trời sắp mưa, hoặc khi nhiệt độ quá cao.
- Sau khi phun cần theo dõi độ bóng vỏ, nếu thấy quá sậm màu hoặc khô vỏ là dấu hiệu phun muộn hoặc liều quá mạnh.
- Có thể kết hợp Amino Acid hoặc rong biển để giảm sốc và dưỡng vỏ tốt hơn.
Việc giúp quả vải lên màu đẹp không thể chỉ trông chờ vào “thuốc đỏ quả” mà cần sự phối hợp hợp lý giữa ánh sáng, dinh dưỡng, kỹ thuật chăm sóc và thời điểm phun chuẩn xác. Đặc biệt, hãy luôn nhớ:
Chỉ nên phun Kali khi quả còn trắng hoặc vừa chớm đỏ, không nên phun khi quả đã đỏ đậm.