Chitosan là một polysaccharide tự nhiên có nguồn gốc từ chitin, được tìm thấy trong vỏ của các loài giáp xác như tôm, cua. Đây là hợp chất có tính kháng khuẩn, kháng nấm, giúp bảo vệ thực vật khỏi tác động của vi sinh vật gây bệnh. Ngoài ra, chitosan còn có khả năng giữ nước, làm chậm quá trình mất nước, kéo dài thời gian tươi của hoa cắt cành.
1. Cơ chế bảo quản hoa tươi bằng chitosan
- Khả năng giữ nước tốt: Chitosan tạo thành một lớp màng mỏng giúp hạn chế sự bốc hơi nước, ngăn chặn tình trạng mất nước và héo úa của hoa.
- Tác dụng kháng khuẩn tự nhiên: Chitosan có khả năng tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn, nấm gây thối rữa trong môi trường nước cắm hoa.
- Loại bỏ gốc tự do: Chitosan giúp quét sạch các gốc tự do trong mô sinh học của hoa, làm chậm quá trình lão hóa và kéo dài độ tươi.
- Kích thích cơ chế tự bảo vệ của hoa: Chitosan có tác dụng cảm ứng khả năng kháng bệnh của cây trồng, giúp hoa cắt cành tăng cường sức đề kháng trước sự xâm nhập của vi sinh vật.
2. Phương pháp sử dụng chitosan trong bảo quản hoa tươi
2.1. Dung dịch bảo quản hoa cắt cành
Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng dung dịch chitosan 0,1% - 0,5% làm dung dịch cắm hoa có tác dụng kéo dài thời gian tươi của các loại hoa như đồng tiền (Gerbera), lay ơn (Gladiolus) và một số loại hoa khác. Cách sử dụng:
- Pha dung dịch chitosan: Sử dụng môi trường có tính axit nhẹ giúp hòa tan dễ dàng hơn sau đó hòa vào nước. Lượng pha chitosan từ 1-5g/1L nước.
- Ngâm cuống hoa: Cắt vát gốc cành hoa và ngâm vào dung dịch chitosan từ 15 - 30 phút trước khi cắm vào bình nước sạch.
- Cắm hoa vào dung dịch chitosan: Thay nước cắm hoa bằng dung dịch chitosan để duy trì độ tươi lâu hơn.
2.2. Phun dung dịch chitosan lên cánh hoa
- Sử dụng dung dịch chitosan 0,1% - 0,3% (tương đương 1-3g/1L) để phun sương nhẹ lên cánh hoa giúp tạo lớp màng bảo vệ, giảm sự mất nước và hạn chế tác động của vi khuẩn, nấm gây thối rữa.
2.3. Kết hợp chitosan với các chất bảo quản khác
Chitosan có thể kết hợp với một số chất bảo quản hoa khác như đường (sucrose), axit citric hoặc bạc nano để tăng hiệu quả bảo quản hoa cắt cành.
Việc sử dụng chitosan như một chất bảo quản tự nhiên giúp kéo dài thời gian tươi của hoa cắt cành mà không gây hại cho môi trường. Với khả năng giữ nước, kháng khuẩn và kích thích cơ chế tự vệ của hoa, chitosan là giải pháp an toàn và hiệu quả trong ngành công nghiệp bảo quản hoa tươi.